ડિમેટ ખાતા વિના મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં કેવી રીતે રોકાણ કરવું?

ઘણા રોકાણકારો એવું માની લે છે કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવા માટે ડિમેટ એકાઉન્ટ હોવું જરૂરી છે કારણ કે શેર્સ અને એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ સિક્યોરિટીઝ ડિમટીરિયલાઈઝ્ડ હોલ્ડિંગ સિસ્ટમનું પાલન કરે છે. મોટાભાગની મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સ ફંડ હાઉસ અને રજિસ્ટ્રાર દ્વારા જાળવવામાં આવતા ફોલિયો દ્વારા સીધી ખરીદી અને મેનેજ કરી શકાય છે.

ડિમેટ એકાઉન્ટ વગર મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં કેવી રીતે રોકાણ કરવું તે સમજવાથી રોકાણકારોને અલગ ટ્રેડિંગ અથવા ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલાવ્યા વગર રેગ્યુલેટરી ચેનલો દ્વારા એસઆઇપી અથવા લમ્પ સમ રોકાણ શરૂ કરવામાં મદદ મળે છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

• ભારતમાં મોટાભાગના મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણો માટે ડિમેટ એકાઉન્ટ ફરજિયાત નથી.
• રોકાણકારો નિયમનકારી નોન-ડિમેટ ચેનલો દ્વારા એસઆઇપી અથવા લમ્પ સમ મેથોડ્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
• મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ સામાન્ય રીતે ફંડ હાઉસ અને રજિસ્ટ્રાર પાસે ફોલિયો સ્વરૂપે રાખવામાં આવે છે.
• ડિમેટ એકાઉન્ટ્સ મુખ્યત્વે તે રોકાણકારો માટે ઉપયોગી છે જેઓ શેર્સ, ઇટીએફ અને મલ્ટીપલ માર્કેટ-લિંક્ડ એસેટ્સને એકસાથે મેનેજ કરે છે.

ડિમેટ એકાઉન્ટને સમજો

એક ડિમેટ એકાઉન્ટ ઓથોરાઇઝ્ડ ડિપોઝિટરીઝ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં શેર્સ, બોન્ડ્સ અને ઇટીએફ જેવી સિક્યોરિટીઝનો સંગ્રહ કરે છે. જો કે, ડિમેટ એકાઉન્ટ વગર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રાખવાની પણ પરવાનગી છે કારણ કે યુનિટ્સ સીધા ફંડ હાઉસ પાસે ફોલિયો ફોર્મેટમાં રાખી શકાય છે. રોકાણકારો ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલ્યા વગર મોટાભાગની મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સ ખરીદી, રિડીમ અને ટ્રેક કરી શકે છે.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવાની રીતો

જે રોકાણકારો પૂછે છે કે, શું હું ડિમેટ એકાઉન્ટ વગર મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરી શકું છું, તેમણે જાણવું જોઈએ કે ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલ્યા વગર ઘણી નિયમનકારી રોકાણ પદ્ધતિઓ ઉપલબ્ધ છે.

• એસઆઇપી રોકાણકારોને બેંક મેન્ડેટ દ્વારા સીધા જ નિશ્ચિત મંથલી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
• લમ્પ સમ રોકાણ પસંદ કરેલી સ્કીમ્સમાં વન-ટાઇમ અમાઉન્ટનું રોકાણ કરવામાં મદદ કરે છે.
• કેવાયસી વેરિફિકેશન પછી ફંડ હાઉસના પ્લેટફોર્મ પરથી ડાયરેક્ટ પ્લાન ખરીદી શકાય છે.
• ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન એપ્લિકેશન્સ ઓથોરાઇઝ્ડ ચેનલો અને ફોલિયો-બેઝ્ડ હોલ્ડિંગ્સ દ્વારા રોકાણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.

આ પદ્ધતિઓ અલગ ડિમેટ સુવિધાની જરૂરિયાત વિના નિયમિત બેંકિંગ અને કેવાયસી પ્રોસેસ દ્વારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણને સપોર્ટ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે: એક રોકાણકાર ઇ-કેવાયસી પૂર્ણ કરીને, યુપીઆઇ ઓટોપે મેન્ડેટ સેટ કરીને અને ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલ્યા વિના ફોલિયો સ્વરૂપે યુનિટ્સ મેળવીને એએમસી વેબસાઇટ દ્વારા સીધા જ ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં ₹5,000ની માસિક એસઆઇપી શરૂ કરી શકે છે.

ડિમેટ એકાઉન્ટ વગર મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ શરૂ કરવાના સ્ટેપ્સ

ડિમેટ એકાઉન્ટ વગર મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવું એ એક સરળ પ્રોસેસ છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ સ્ટેટમેન્ટ ઓફ એકાઉન્ટ સ્વરૂપે રાખી શકાય છે, જ્યાં તમારી હોલ્ડિંગ્સ સીધી ફંડ હાઉસ અને તેના રજિસ્ટ્રાર દ્વારા જાળવવામાં આવે છે. શરૂ કરવા માટે, ખાતરી કરો કે તમે મૂળભૂત આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ કરો છો અને પછી રોકાણની પ્રક્રિયાને અનુસરો છો.

1. મૂળભૂત આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ કરો

રોકાણ કરતા પહેલા, નીચેની બાબતો તૈયાર રાખો:

• એક વેલિડ પાન કાર્ડ
• કમ્પ્લીટ કેવાયસી વેરિફિકેશન. સેબી ના માર્ગદર્શિકા મુજબ, કેવાયસી ઓનલાઈન આધાર-બેઝ્ડ ઇ-કેવાયસી દ્વારા અથવા ઓફલાઈન કેવાયસી રજિસ્ટ્રેશન એજન્સીઓ દ્વારા પૂર્ણ કરી શકાય છે.
• એક એક્ટિવ સેવિંગ્સ બેંક એકાઉન્ટ
• ઓટીપી, ટ્રાન્ઝેક્શન એલર્ટ અને એકાઉન્ટ અપડેટ્સ માટે રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર અને ઈમેલ આઈડી

તમારે એ પણ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે સેબી દ્વારા ફરજિયાત કરાયા મુજબ, તમારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ફોલિયોમાં નોમિની અથવા ઔપચારિક ઓપ્ટ-આઉટ ડિક્લેરેશન શામેલ હોય. સેબીના નિયમો અનુસાર, રોકાણકારોએ કાં તો નોમિની રજીસ્ટર કરવો આવશ્યક છે અથવા ડિક્લેરેશન સબમિટ કરીને સ્પષ્ટપણે ઓપ્ટ-આઉટ કરવું આવશ્યક છે.

2. એએમસી દ્વારા સીધું જ રોકાણ કરો

તમે તમારી મનપસંદ એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીની વેબસાઇટ અથવા મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા સીધું રોકાણ કરી શકો છો.

• તમારા પાન અને કોન્ટેક્ટ ડિટેલ્સનો ઉપયોગ કરીને રજીસ્ટર કરો
• મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો પ્રકાર પસંદ કરો, જેમ કે ઇક્વિટી, ડેટ અથવા હાઇબ્રિડ
• ચોક્કસ સ્કીમ અને રોકાણનો વિકલ્પ પસંદ કરો
• લમ્પ સમ રકમ અથવા સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન દ્વારા રોકાણ કરવું કે કેમ તે નક્કી કરો
• રોકાણની રકમ અને પેમેન્ટ ડિટેલ્સ દાખલ કરો
• નેટ બેંકિંગ, યુપીઆઇ અથવા અન્ય સેબી-અપ્રૂવ્ડ પેમેન્ટ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને ટ્રાન્ઝેક્શન પૂર્ણ કરો.

એકવાર ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ થઈ જાય પછી, યુનિટ્સ ફાળવવામાં આવે છે અને તમારા ફોલિયોમાં એસઓએ સ્વરૂપે રેકોર્ડ કરવામાં આવે છે.

3. એસઆઇપી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સેટ કરો

જો તમે નિયમિત રોકાણ કરવાનું પસંદ કરો છો, તો તમે એ જ પ્લેટફોર્મ દ્વારા એસઆઇપી બનાવી શકો છો.

• એસઆઇપી રકમ અને રોકાણની ફ્રીક્વન્સી પસંદ કરો
• શરૂઆતની તારીખ પસંદ કરો
• ઓટોમેટિક પેમેન્ટ માટે ઇમેન્ડેટ અથવા બેંક મેન્ડેટ પ્રમાણિત કરો

ભવિષ્યના ઇન્સ્ટોલમેન્ટ્સ આપમેળે ડેબિટ થઈ જશે અને સંબંધિત યુનિટ્સ તમારા ફોલિયોમાં ઉમેરવામાં આવશે. તમે જ્યારે પણ જરૂર હોય ત્યારે એસઆઇપી માં સુધારો કરી શકો છો, બંધ કરી શકો છો.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સ અને રજિસ્ટ્રારનો ઉપયોગ કરો

એએમસી દ્વારા સીધા રોકાણ કરવા ઉપરાંત, રોકાણકારો એક જ એકાઉન્ટમાંથી મલ્ટીપલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સ એક્સેસ કરવા માટે રજિસ્ટ્રાર પ્લેટફોર્મ અને સેબી-રજિસ્ટર્ડ ઇન્ટરમીડિયરીઝનો પણ ઉપયોગ કરી શકે છે. આ પ્લેટફોર્મ્સ હોલ્ડિંગ્સને એસઓએ સ્વરૂપે રાખીને તમને રોકાણ કરવા, રિડીમ કરવા, સ્કીમ્સ બદલવા અને રીક્વેસ્ટ મેનેજ કરવાની મંજૂરી આપે છે.

આ પ્રોસેસના કોઈપણ તબક્કે ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલવાની કે લિંક કરવાની કોઈ જરૂરિયાત નથી.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવા માટે ડિમેટ એકાઉન્ટ હોવાના ફાયદા

કેટલાક રોકાણકારો ડિમેટ-બેઝ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હોલ્ડિંગ્સ પસંદ કરે છે, જે વારંવાર એક પ્રશ્ન ઊભો કરે છે: જો હું શેર્સ અને ઇટીએફમાં પહેલેથી રોકાણ કરું છું, તો શું મને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ માટે ડિમેટ એકાઉન્ટની જરૂર છે? મુખ્ય ફાયદાઓ સગવડ અને રોકાણોને એક જગ્યાએ મેનેજ કરવા સાથે સંબંધિત છે:

• સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ પોર્ટફોલિયો વ્યુ: એક ડિમેટ એકાઉન્ટ રોકાણકારોને સિંગલ લોગિનથી ઇક્વિટી, ઇટીએફ, ચોક્કસ ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ અને પાત્ર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સ જોવાની મંજૂરી આપે છે. આ રોકાણકારોને તેમના એકંદર રોકાણની ફાળવણીને વધુ સરળતાથી ટ્રૅક કરવામાં મદદ કરે છે.
• સરળ ટ્રેકિંગ અને રેકોર્ડ-કીપિંગ: રોકાણકારોને ડિપોઝિટરીઝ તરફથી કન્સોલિડેટેડ સ્ટેટમેન્ટ મળે છે જેમાં ડિમેટ-હેલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને અન્ય રોકાણો બંને હોય છે, જે વિભાજનને ઘટાડે છે. જે વ્યક્તિઓ પાસે ટ્રેડિંગ માટે પહેલેથી જ ડિમેટ એકાઉન્ટ છે, તેમના માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉમેરવાથી બહુવિધ ઇન્ટરફેસનો ઉપયોગ કરવાની જરૂરિયાત દૂર થઈ શકે છે.
• મલ્ટિ-એસેટ રોકાણકારો માટે ઓપરેશનલ સગવડ: જે રોકાણકારો નિયમિતપણે મલ્ટીપલ સિક્યોરિટીઝનો વેપાર કરે છે તેઓ એક પરિચિત પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને ઓર્ડર આપવાની અને બધી હોલ્ડિંગ્સ એક જ જગ્યાએ જોવાની સગવડ પસંદ કરે છે. આવા વ્યક્તિઓ માટે, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ માટે ડિમેટ એકાઉન્ટની જરૂર છે કે કેમ તે પ્રશ્ન નિયમનકારી આવશ્યકતા કરતાં વર્કફ્લો ઇન્ટિગ્રેશન વિશે વધુ બની જાય છે.

જો કે, જ્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ડિમેટ સ્વરૂપમાં રાખવામાં આવે છે ત્યારે સિસ્ટમેટિક ટ્રાન્ઝેક્શન્સ જેવી ચોક્કસ સુવિધાઓ મર્યાદિત ફ્લેક્સિબિલીટી ધરાવી શકે છે અથવા પ્લેટફોર્મ-સ્પેસિફિક સપોર્ટની જરૂર પડી શકે છે.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ માટે ડિમેટ એકાઉન્ટ હોવાના વિકલ્પો

તેના મલ્ટીપલ ઓપ્શન્સ ઉપલબ્ધ છે જે સંપૂર્ણપણે સુસંગત છે અને વાઇડલી એડોપ્ટ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

• એએમસી દ્વારા ડાયરેક્ટ પ્લાન્સ: રોકાણકારો એએમસી ચેનલો પર ડાયરેક્ટ પ્લાન પસંદ કરી શકે છે. આથી તેમને રેગ્યુલર પ્લાન્સની સરખામણીમાં નીચો એક્સપેન્સ રેશિયો મળે છે કારણ કે ડિસ્ટ્રિબ્યુટર કમિશન બાકાત રાખવામાં આવે છે. આ રૂટ એવા રોકાણકારો માટે યોગ્ય છે જેઓ ડિમેટ ઇન્ટરફેસની જરૂરિયાત વિના, સ્વતંત્ર રીતે સ્કીમ્સ પસંદ કરવામાં કમ્ફર્ટેબલ છે.
• ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ દ્વારા રેગ્યુલર પ્લાન્સ: બેંક સંચાલિત અને સ્વતંત્ર ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ રેગ્યુલર પ્લાન્સ ઓફર કરે છે. અહીં, કમિશન એક્સપેન્સ રેશિયોમાં સામેલ હોય છે અને રોકાણકારોને માર્ગદર્શન અને સર્વિસ સપોર્ટ મળે છે. યુનિટ્સ હજુ પણ રજિસ્ટ્રાર સિસ્ટમમાં ફોલિયો તરીકે રાખવામાં આવે છે, અને ખરીદી અથવા રિડેમ્પશન માટે કોઈ ડિમેટ એકાઉન્ટની જરૂર નથી.
• રજિસ્ટ્રાર અને ઇન્ડસ્ટ્રી પ્લેટફોર્મ્સ: રજિસ્ટ્રાર રોકાણકારોને પાન-બેઝ્ડ ફોલિયોનો ઉપયોગ કરીને તેમના દ્વારા સર્વિસ અપાતી સ્કીમ્સ જોવા અને ટ્રાન્ઝેક્શન કરવા માટે ડિજિટલ એક્સેસ પ્રદાન કરે છે. એમએફ સેન્ટ્રલ, જે સીએએમએસ અને કેફિન ટેક્નોલોજીસ દ્વારા સેબી-સમર્થિત પહેલ છે, તે રોકાણકારોને ડિમેટ એકાઉન્ટની જરૂરિયાત વિના સિંગલ પ્લેટફોર્મમાં બહુવિધ એએમસીમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણો જોવા, સર્વિસ કરવા અને મેનેજ કરવા સક્ષમ બનાવે છે.
• ઇન્ટરમીડિયરી-લેડ એમએફ ઇન્ટરફેસ: સેબી-રજિસ્ટર્ડ ઇન્ટરમીડિયરીઝ, જેમાં કેટલાક બ્રોકર્સ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સનો સમાવેશ થાય છે, રોકાણકારોને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઓર્ડર આપવાની મંજૂરી આપે છે જે સીધા રજિસ્ટ્રાર અને એએમસી દ્વારા જાળવવામાં આવતા ફોલિયોમાં સેટલ થાય છે. આ મેથોડ રોકાણકારોને ફોલિયો સ્વરૂપે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ રાખવાનું ચાલુ રાખીને એપ અથવા વેબ-બેઝ્ડ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપે છે.

ડિમેટ એકાઉન્ટનો ઉપયોગ ન કરવાના ગેરફાયદા

જ્યારે ફોલિયો-આધારિત, નોન-ડિમટીરિયલાઈઝ્ડ રોકાણ વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે અને ખર્ચ-અસરકારક છે, તેના ડિમેટ-કેન્દ્રિત કન્સોલિડેશનની સરખામણીમાં કેટલાક ગેરફાયદા છે. આથી નીચેના ગેરફાયદા થઈ શકે છે:

• મલ્ટીપલ સ્ટેટમેન્ટ અને ફોલિયો: મલ્ટીપલ એએમસીમાં રોકાણ કરવાથી મલ્ટીરસ ફોલિયો બની શકે છે. આમાં મલ્ટીપલ એએમસી કે રજિસ્ટ્રાર તેમના પોતાના સ્ટેટમેન્ટ મોકલે છે, જે સંભવિતપણે તમારા ઈમેલને અસ્તવ્યસ્ત કરી શકે છે અને રેકોર્ડ-કીપિંગને જટિલ બનાવી શકે છે. જો કે કન્સોલિડેટેડ સ્ટેટમેન્ટ્સ અને ઇન્ડસ્ટ્રી યુટિલિટીઝ આમાંથી થોડી જટિલતાને ઘટાડી શકે છે, રોકાણકારો હજી પણ એવું અનુભવી શકે છે કે ડિમેટ-બેઝ્ડ રિપોર્ટિંગ વધુ ચુસ્તપણે ઇન્ટીગ્રેટ કરે છે.
• ફ્રેગમેન્ટેડ ટ્રેકિંગ: સિંગલ ડિમેટ પ્લેટફોર્મ વગર, રોકાણકારોને તેમના રોકાણોને ટ્રેક કરવા માટે મલ્ટીપલ પોર્ટલનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર પડી શકે છે. નાના પોર્ટફોલિયો માટે આ વ્યવસ્થિત હોઈ શકે છે પરંતુ ઘણી સ્કીમ્સ ધરાવતા રોકાણકારો માટે ઓછું અનુકૂળ હોઈ શકે છે.
• સ્ટોક ઇન્વેસ્ટિંગ વર્કફ્લો સાથે ઓછું અલાઇન્મેન્ટ: જે રોકાણકારો પહેલેથી જ ડિમેટ અને ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ દ્વારા મોટા પાયે કામ કરે છે તેઓને અલગ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ચેનલોનો ઉપયોગ કરવો ઓછો અનુકૂળ લાગી શકે છે. આવા રોકાણકારો માટે, ડિમેટ-બેઝ્ડ હોલ્ડિંગ્સ તેમના તમામ રોકાણોને એકસાથે મેનેજ કરવા માટે વધુ અનુકૂળ લાગી શકે છે.
• કન્સોલિડેટેડ એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ: જો ટ્રાન્ઝેક્શન થાય તો માસિક ધોરણે અથવા અર્ધ-વાર્ષિક ધોરણે રોકાણકારો ફોલિયો મોડમાં પણ ડિપોઝિટરીઝ તરફથી કન્સોલિડેટેડ એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ મેળવે છે, જે પાન સાથે લિંક થયેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ડિમેટ હોલ્ડિંગ્સનો સંયુક્ત વ્યુ પૂરો પાડે છે.

આ પણ વાંચો: એનએસડીએલ અને સીડીએસએલ વચ્ચેનો તફાવત

નિષ્કર્ષ

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલ્યા વિના શરૂ કરી શકાય છે કારણ કે મોટાભાગની સ્કીમ્સ ફોલિયો-બેઝ્ડ હોલ્ડિંગ્સ દ્વારા ઉપલબ્ધ છે. જે રોકાણકારો પૂછે છે કે, શું હું ડિમેટ એકાઉન્ટ વગર મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરી શકું છું, તેમણે જાણવું જોઈએ કે કેવાયસી પૂર્ણ કર્યા પછી અને બેંક એકાઉન્ટ લિંક કર્યા પછી નિયમનકારી ચેનલો દ્વારા એસઆઇપી અને લમ્પ સમ રોકાણ કરી શકાય છે. એક ડિમેટ એકાઉન્ટ મુખ્યત્વે એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ પ્રોડક્ટ્સ અને બહુવિધ માર્કેટ-લિંક્ડ સિક્યોરિટીઝને એકસાથે મેનેજ કરતા રોકાણકારો માટે સુસંગત બને છે.

રોકાણ કરવા માંગો છો? એન્જલ વન સાથે ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલો અને સીમલેસ ટ્રેડિંગ શરૂ કરો.