Skip to main content

વિદ્યાર્થીઓ માટે રોકાણના વિકલ્પો શું છે?

6 min readUpdated on 8th Aug, 2026by Angel One
વિદ્યાર્થીઓ નાની રકમથી બચત અથવા માર્કેટ-લિંક્ડ વિકલ્પો દ્વારા રોકાણ શરૂ કરી શકે છે અને સાથે સાથે સમય જતાં નાણાંકીય આદતો શીખી શકે છે.
Share

થોડા વર્ષો પહેલાં મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ રોકાણ વિશે ભાગ્યે જ વિચારતા હતા. માત્ર પૈસા બચાવવા પૂરતા લાગતા હતા. હવે પરિસ્થિતિ અલગ છે. આજના વિદ્યાર્થીઓ લગભગ દરરોજ ઓનલાઇન પેમેન્ટ, ડિજિટલ વોલેટ, સબ્સ્ક્રિપ્શન્સ અને બેંક એકાઉન્ટ્સનો ઉપયોગ કરે છે, તેથી નાણાં સંબંધિત પ્રશ્નો પણ વહેલા ઉદ્ભવે છે. ક્યારેક આ વિચાર ઇન્ટર્નશિપના પૈસા મળ્યા પછી આવે છે. ક્યારેક આ વિચાર મહિનાઓ સુધી બચત ખાતામાં પૈસા પડ્યા રહેતા જોઈને આવે છે. ગમે તે હોય, જિજ્ઞાસા સામાન્ય રીતે નાની શરૂઆત કરે છે. આ તબક્કે રોકાણનો અર્થ મોટો નફો મેળવવો નથી, પરંતુ પૈસા કેવી રીતે વધે છે, નુક્શાન કેવું લાગે છે અને શા માટે ધીરજ મોટાભાગના લોકોની શરૂઆતની અપેક્ષા કરતા વધુ મહત્વની છે તે સમજવા વિશે છે.

કી ટેકવેઝ

  • જે વિદ્યાર્થીઓ વહેલું રોકાણ શરૂ કરે છે, તેઓ સામાન્ય રીતે મોટી નાણાંકીય જવાબદારીઓ આવે તે પહેલાં બચત, ધીરજ અને બજારના વ્યવહારને વધુ સારી રીતે સમજી શકે છે.
  • નાની માસિક બચત ઘણીવાર મોટા પગાર અથવા મોટા રોકાણની રાહ જોવા કરતાં વધુ મજબૂત નાણાંકીય શિસ્ત બનાવે છે.
  • નવા નિશાળીયા સામાન્ય રીતે એસઆઈપી, ડિપોઝિટ, બચત ઉત્પાદનો અથવા નાના શેર રોકાણ દ્વારા વધુ પડતા નાણાંકીય દબાણ વિના ધીમે-ધીમે રોકાણ કરવાનું શીખે છે.
  • વિદ્યાર્થી જીવન દરમિયાન રોકાણની રકમ કરતા સાતત્ય વધુ મહત્વનું છે, કારણ કે નિયમિત રોકાણ કુદરતી રીતે લાંબાગાળાની નાણા વ્યવસ્થાપનની આદતો બનાવે છે.

વિદ્યાર્થીઓએ રોકાણ શા માટે શરૂ કરવું જોઈએ?

વિદ્યાર્થીઓ માટે રોકાણના ચોક્કસ વિકલ્પોમાં જતાં પહેલાં ચાલો 'શા માટે' વિશે વાત કરીએ. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ વિચારે છે કે રોકાણ માત્ર ઊંચા પગારવાળા કામ કરતા પુખ્ત વયના લોકો માટે છે. પરંતુ સત્ય એ છે કે તમે જેટલું વહેલું શરૂ કરશો, તમારા પૈસાને વધવા માટે એટલો જ વધુ સમય મળશે. વિદ્યાર્થીઓએ રોકાણ કરવાનું શા માટે વિચારવું જોઈએ તે અહીં છે:

  • સમય તમારી સાથે છે – ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજને કારણે શરૂઆતમાં રોકાણ કરેલી નાની રકમ સમય જતાં નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે.
  • સારી નાણાંકીય આદતો વિકસાવો – વહેલું રોકાણ તમને શિસ્ત અને નાણાંકીય આયોજન શીખવે છે.
  • ભવિષ્ય માટે લક્ષ્યો નક્કી કરો – પછી તે ઉચ્ચ શિક્ષણ હોય, કોઈ ગેજેટ હોય અથવા ભવિષ્યનો વ્યવસાય હોય, રોકાણ તમને તે માટે બચત કરવામાં મદદ કરે છે.

વધુ જાણો: રોકાણ શું છે?

રોકાણ કરતાં પહેલાં ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો

એક વિદ્યાર્થી તરીકે તમારી પાસે સ્થિર આવક ન હોઈ શકે. તે ઠીક છે. નાની શરૂઆત કરો, પણ સમજદારીથી શરૂઆત કરો. અહીં કેટલીક ટિપ્સ છે:

  • હંમેશા પહેલાં થોડી બચત કરો – રોકાણ કરતાં પહેલાં થોડી બચત બાજુ પર રાખો. આ તમારું ઇમરજન્સી ફંડ હોઈ શકે છે.
  • જોખમી રોકાણો ટાળો – તમે હમણાં જ શરૂઆત કરી રહ્યા છો, તેથી એવા વિકલ્પો ટાળો, જે મોટા નુક્શાન તરફ દોરી શકે.
  • શીખ્યા પછી જ આગળ વધો – તમારા પૈસા ક્યાં જઈ રહ્યા છે, તે સમજવું ખૂબ મહત્વનું છે.

ભારતમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે ટોચના રોકાણના વિકલ્પો

વિદ્યાર્થીઓ સામાન્ય રીતે એવા રોકાણના વિકલ્પો પસંદ કરે છે, જે અનુસરવામાં સરળ લાગે. શરૂઆતમાં કોઈ પણ વસ્તુ ગૂંચવણભરી ઇચ્છતું નથી, ખાસ કરીને જ્યારે સામેલ રકમ પહેલેથી જ ઓછી હોય.

એસઆઈપી દ્વારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ

ઘણા વિદ્યાર્થીઓ એસઆઈપી સાથે શરૂઆત કરે છે, કારણ કે તેમાં જવાબદારી સંભાળી શકાય તેવી લાગે છે. એકસાથે મોટી રકમ મૂકવાને બદલે તેઓ દર મહિને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં નાની રકમનું રોકાણ કરે છે. તે ઓછું તણાવપૂર્ણ લાગે છે.

બચત ખાતા

બચત ખાતા કદાચ આકર્ષક ન લાગે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ ટૂંકાગાળાની બચત માટે તેનો ભારે ઉપયોગ કરે છે. કોલેજ જીવન દરમિયાન જ્યારે અણધાર્યા ખર્ચાઓ આવે ત્યારે પૈસા સુલભ રાખવા મહત્વપૂર્ણ છે.

ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ

કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પસંદ કરે છે, કારણ કે વળતર અનુમાનિત લાગે છે. પૈસા પસંદ કરેલા સમયગાળા માટે પાર્ક કરવામાં આવે છે અને દૈનિક બજારની હિલચાલ વિશે ઓછી ચિંતા હોય છે.

રિકરિંગ ડિપોઝિટ

રિકરિંગ ડિપોઝિટ એવા લોકો માટે સારું કામ કરે છે, જેમને માળખું ગમે છે. એક નિશ્ચિત રકમ નિયમિતપણે બચતમાં જાય છે, જે બજારના જ્ઞાનની જરૂર વગર ધીમે ધીમે સાતત્ય બનાવે છે.

સોના આધારિત રોકાણો

આજે સોનામાં રોકાણ કરવામાં રસ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ પાસે ભૌતિક સોના કરતાં વધુ સુલભ વિકલ્પો છે, જેમ કે ડિજિટલ ગોલ્ડ પ્લેટફોર્મ (₹1 જેટલી ઓછી રકમથી શરૂ કરીને), ગોલ્ડ ઈટીએફ (ડિમેટ એકાઉન્ટ દ્વારા ટ્રેડેબલ) અને સોવેરેન ગોલ્ડ બોન્ડ્સ (આરબીઆઈ દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે, જે વધારાના 2.5% વાર્ષિક વ્યાજ આપે છે). આથી ભૌતિક સોના સાથે સંકળાયેલ સંગ્રહની ચિંતાઓ અને મેકિંગ ચાર્જિસ ટાળવામાં મદદ મળે છે.

ડાયરેક્ટ સ્ટોક્સ

કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ બજારના મૂળભૂત ખ્યાલો શીખ્યા પછી ડાયરેક્ટ શેર રોકાણનો પ્રયાસ કરે છે. આ માર્ગ સામાન્ય રીતે ધીરજ ઝડપથી શીખવે છે, કારણ કે કિંમતો સતત ઉપર-નીચે થાય છે. મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ સંપૂર્ણ રોકાણ વ્યૂહરચના સાથે શરૂઆત કરતા નથી. સામાન્ય રીતે, તેઓ સમય સાથે પૈસા કેવી રીતે વર્તે છે, તે જોયા પછી ધીમે ધીમે શીખે છે.

યુવાન વયે શરૂઆત કરવી કેમ અનિવાર્ય છે

લોકો ઘણીવાર ઓછો અંદાજ લગાવે છે કે સમય રોકાણના પરિણામોને કેટલો બદલી નાંખે છે. વિદ્યાર્થી વર્ષો દરમિયાન નાની રકમથી શરૂઆત કરનાર વ્યક્તિ પછીથી મોટું કોર્પસ બનાવી શકે છે, કારણ કે પૈસાને વધવા માટે વધુ સમય મળે છે. પરંતુ પ્રામાણિકપણે, વહેલું રોકાણ કંઈક બીજું પણ શીખવે છે. તે લોકો કેવી રીતે ખર્ચ કરે છે તે વિશેની વિચારસરણી બદલી નાંખે છે. એકવાર પૈસા નિયમિતપણે રોકાણમાં જવા લાગે, પછી આડેધડ ખરીદી કોઈક રીતે અલગ લાગે છે.

વિદ્યાર્થીઓને ભૂલો કરવા માટે સમય પણ મળે છે, જ્યારે જોખમ નાનું હોય. તે ભાગ ખૂબ મહત્વનો છે. બજારના વધઘટ દરમિયાન ધીરજ કેળવવી ત્યારે સરળ બને છે, જ્યારે રોકાણ કરેલી રકમ નાણાંકીય દબાણ ઊભું કરતી નથી. ઘણા લોકો રોકાણ કરવામાં વિલંબ કરે છે, કારણ કે તેમને લાગે છે કે તેમને પહેલા મોટા પગારની જરૂર છે. પછીથી તેઓ સમજે છે કે તે શરૂઆતના વર્ષોમાં રકમ કરતાં આદત પોતે વધુ મહત્વની હતી.

નવા નિશાળીયા વિદ્યાર્થીઓ માટે સફળતાનો પાયો

ઘણા નવા નિશાળીયા માની લે છે કે રોકાણ "શ્રેષ્ઠ" પ્રોડક્ટ પસંદ કરવાથી શરૂ થાય છે. સામાન્ય રીતે વાસ્તવિક શરૂઆત તેના કરતા ઘણી સરળ દેખાય છે. મૂળભૂત નાણાંકીય આદતો પહેલાં મહત્વની છે. જે વ્યક્તિ પૈસા મળ્યા પછી તરત જ બધું ખર્ચી નાંખે છે, તેને પછીથી રોકાણમાં સાતત્ય જાળવવું મુશ્કેલ લાગી શકે છે. બચત અલગ રાખવા અથવા ખર્ચને ટ્રેક કરવા જેવી નાની આદતો પણ ધીમે-ધીમે વસ્તુઓને બદલી નાંખે છે.

વિદ્યાર્થીઓ વહેલા નોંધે છે કે બજારો ક્યારેય શાંતિથી વર્તતા નથી. કેટલાક દિવસો ઉત્તેજક લાગે છે, કેટલાક અઠવાડિયા કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર નિરાશાજનક લાગે છે. તે અણધારીતા ઘણા પ્રથમ વખતના રોકાણકારોને આશ્ચર્યચકિત કરે છે. જે વિદ્યાર્થીઓ નાની રકમથી ધીમે-ધીમે શરૂઆત કરે છે, તેઓ સામાન્ય રીતે પછીથી બજારના ઉતાર-ચઢાવને વધુ સારી રીતે હેન્ડલ કરે છે. તેઓને તરત જ અભિભૂત થયા વિના નુક્શાન, વળતર અને ધીરજ સમજવા માટે સમય મળે છે.

વિદ્યાર્થીઓ રોકાણ કેવી રીતે શરૂ કરી શકે?

ઘણા યુવા રોકાણકારો છે, જેઓ વિદ્યાર્થી તરીકે રોકાણ કેવી રીતે શરૂ કરવું તે વિશે વિચારે છે, એવું માનીને કે તેમને ઘણા પૈસા રોકવાની અથવા શરૂઆત કરવા માટે બજાર વિશે સારી રીતે શિક્ષિત હોવાની જરૂર છે. સામાન્ય રીતે તે કેસ નથી. મોટાભાગના લોકો ઓછી માત્રા સાથે શરૂઆત કરે છે. તમારે સામાન્ય રીતે જે પ્રથમ વસ્તુ કરવાની જરૂર છે, તે જરૂરી એકાઉન્ટ ખોલવું, KYC વેરિફિકેશન પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું અને દર મહિને કરી શકાય તેવી રકમ પસંદ કરવી.

રોકાણના અપેક્ષામાં બચત ખાતા, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ડાયરેક્ટ સ્ટોક્સ વચ્ચેના મૂળભૂત તફાવતો વિશે શીખવું વિદ્યાર્થીઓ માટે ઘણીવાર મદદરૂપ થાય છે. નહિંતર નિર્ણયો ટ્રેન્ડ અથવા સોશિયલ મીડિયાના અભિપ્રાયો દ્વારા ખૂબ પ્રભાવિત થાય છે. કાયમ વાંચવા કરતાં નાનું રોકાણ કરવું વધુ સારું છે, જે તમને વધુ શીખવશે. જે વિદ્યાર્થી નિયમિતપણે ₹500નું રોકાણ કરે છે તે એવા વિદ્યાર્થી કરતા બજારને ઘણું વધારે જાણતો હશે, જે ફક્ત વીડિયો જોઈ રહ્યો છે. આ એ બિંદુ છે જ્યાં શરૂઆતમાં ઝડપી પૈસા કમાવવાને બદલે સાતત્યપૂર્ણ રહેવું મહત્વપૂર્ણ છે.

વિદ્યાર્થીઓએ કેટલું રોકાણ કરવું જોઈએ?

વિદ્યાર્થીઓ માટે તેઓએ શેમાં રોકાણ કરવું જોઈએ તે અંગે કોઈ ચોક્કસ લક્ષ્યો નથી. આ મુખ્યત્વે આવક, ખર્ચ અને આરામ સ્તર પર આધાર રાખે છે. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ તેમની ઇન્ટર્નશિપ સ્ટાઈપેન્ડનું રોકાણ કરે છે. કેટલાક તેમની પોકેટ મની અથવા ઇન્ટર્નશિપ દ્વારા કમાયેલા પૈસા બચાવે છે. સામાન્ય રીતે નાની રકમ વધુ સરળતાથી સહન કરી શકાય છે અને તે બિનજરૂરી દબાણ લાવતી નથી.

જો વિદ્યાર્થી માસિક રોકાણ માટે પ્રતિબદ્ધ થાય તો તેઓ વર્ષો સુધી વધુ કમાવવાની રાહ જોનારા વ્યક્તિ કરતા નાણાંકીય શિસ્ત વધુ સારી રીતે વિકસાવશે. શરૂઆતમાં સંખ્યા કરતા શરૂઆતનો ક્રમ વધુ મહત્વનો છે. જ્યારે તમારી રોકાણની રકમ બહુ મોટી કે બહુ નાની ન હોય, ત્યારે તમારી મોટાભાગની રોકાણની આદતો સુધરે છે.

નિષ્કર્ષ

રોકાણ શરૂ કરવા માટે ઘણા પૈસાની જરૂર નથી. આજે મોટાભાગના રોકાણના વિકલ્પોમાં નાના રોકાણની મર્યાદા હોય છે, તેથી તે પહેલા જેવું ડરામણું નથી. વહેલી શરૂઆતના ફાયદા સામાન્ય રીતે તાત્કાલિક હોતા નથી. તે અનુભવ છે જે રોકડ સાથે વ્યવહાર કરવાથી બજારોને ફરતા જોવાથી અને સમય જતાં ધીમે ધીમે ધીરજ શીખવાથી મેળવવામાં આવે છે.

વિદ્યાર્થીઓ શરૂઆતમાં ઓછા જોખમી બચત ઉત્પાદનો પસંદ કરવા લલચાઈ શકે છે. એકવાર લોકો વધુ શીખી જાય, પછી તેઓ બજાર સંબંધિત રોકાણોથી પરિચિત થઈ શકે છે. આ બંને પદ્ધતિઓમાં કંઈક અર્થ છે. નિયમ મુજબ, એકવાર રોકાણની આદત પડી જાય, પછી રોકાણ કરવું ઘણું સરળ બની જાય છે. મોટાભાગના લોકો માટે મુશ્કેલ વસ્તુ રોકાણને સમજવાની નથી. તે ફક્ત નિયમિતપણે પગલાં લેવાની છે.

એન્જલ વન સાથે ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલો અને તરત જ ટ્રેડિંગ શરૂ કરો.

FAQs

વિદ્યાર્થીઓએ વહેલું રોકાણ કેમ શરૂ કરવું જોઈએ?

વહેલી શરૂઆત કરવાથી તમારા પૈસાને ચક્રવૃદ્ધિ દ્વારા વધવા માટે વધુ સમય મળે છેતે તમને નાની ઉંમરથી મજબૂત નાણાંકીય આદતો વિકસાવવામાં પણ મદદ કરે છે. 

શું હું રોકાણ કરી શકું જો મારી પાસે માત્ર થોડી રકમ હોય?

એસઆઈપી અને ડિજિટલ ગોલ્ડ જેવા ઘણા રોકાણના વિકલ્પો તમને ₹100 જેટલી ઓછી રકમથી શરૂ કરી શકાય છેનિયમિતપણે રોકાણ કરેલી નાની રકમ સમય જતાં તફાવત લાવી શકે છે. 

શું વિદ્યાર્થીઓ માટે રોકાણ જોખમી છે?

કેટલાક રોકાણોમાં જોખમ હોય છે, પરંતુ આરડી અને હાઈ-યીલ્ડ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ જેવા વિકલ્પો ખૂબ જ સુરક્ષિત છે. જોકે પીપીએફ પણ સુરક્ષિત છે, પરંતુ તેમાં 15 વર્ષનો લાંબો લોક-ઈન સમયગાળો છે. એક વિદ્યાર્થી તરીકે તમારી ચોક્કસ સમયરેખા સાથે મેળ ખાતા ઉત્પાદનો પસંદ કરવા અને જટિલ સ્કીમ્સ ટાળવી મહત્વપૂર્ણ છે.

એસઆઈપી શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?

એસઆઈપી અથવા સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન તમને દર મહિને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં નિશ્ચિત રકમનું રોકાણ કરવા દે છેસંપત્તિ ધીમે ધીમે વધારવાનો આ એક સરળ રસ્તો છે. 

શું વિદ્યાર્થીઓ શેરબજારમાં રોકાણ કરી શકે છે?

હા. જો તમારી ઉંમર 18થી વધુ છે, તો તમે કાયદેસર રીતે સ્વતંત્ર ડિમેટ અને ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ ખોલી શકો છો. 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના સગીરોએ વાલી દ્વારા સંચાલિત એકાઉન્ટનો ઉપયોગ કરવો આવશ્યક છે. તે કાળજીપૂર્વક કરવું જોઈએ અને વ્યક્તિગત સ્ટોક્સમાં સંક્રમણ કરતા પહેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ સાથે પાયો બનાવવો સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત છે

હું યોગ્ય રોકાણ વિકલ્પ કેવી રીતે પસંદ કરું?

તમારા લક્ષ્યો તમે કેટલા પૈસા રોકી શકો છો અને રોકડની જરૂર પડે તે પહેલાં તમે કેટલો સમય રોકાણ કરવા માંગો છો (લિક્વિડિટીતે વિશે વિચારોસરળસુરક્ષિત વિકલ્પોથી શરૂઆત કરો અને જેમ જેમ તમે શીખતા જાઓ તેમ તેમ આગળ વધો. 

વિદ્યાર્થી તરીકે હું મારા પૈસા ક્યાં રોકી શકું?

વિદ્યાર્થી તરીકે મારા પૈસા ક્યાં રોકવા તે શોધતા વિદ્યાર્થીઓ સામાન્ય રીતે એસઆઈપી, બચત ખાતા, રિકરિંગ ડિપોઝિટ, ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અથવા નાના શેર રોકાણ સાથે શરૂઆત કરે છે. વધુ સારો વિકલ્પ ઘણીવાર જોખમ સાથેના આરામ અને દર મહિને ઉપલબ્ધ બચત પર આધાર રાખે છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ પહેલા સુરક્ષિત ઉત્પાદનો સાથે શરૂઆત કરે છે અને ધીમે ધીમે બજાર-લિંક્ડ રોકાણોનું અન્વેષણ કરે છે, તે સમજ્યા પછી કે પૈસા અને બજારની વધઘટ ખરેખર કેવી રીતે કાર્ય કરે છે.

Open Free Demat Account!

Join our 3.8 Cr+ happy customers
+91