ફીફોનો ઉપયોગ કરીને એવરેજ પ્રાઈસની ગણતરી કેવી રીતે કરવી?

ભાગોમાં થતા વ્યવહારોની પ્રાઈસો ભાગ્યે જ સમાન હોય છે. વિવિધ પ્રાઈસે ખરીદેલા અથવા વેચાયેલા વિવિધ એકમોની એવરેજ પ્રાઈસ એ 'એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ' દર્શાવે છે. સિંગલ ટ્રેડ પ્રાઈસ દર્શાવવાને બદલે તે જથ્થાના વેઇટેડ ખર્ચને દર્શાવે છે. આ પોર્ટફોલિયો વેલ્યૂના વિશ્લેષણ, વાસ્તવિક નફાની નિર્ધારણ અને ઓપન પોઝિશન્સ નક્કી કરવામાં ઉપયોગી છે. ટ્રેડ દિવસો દરમિયાન અથવા મિનિટોમાં થઈ શકે છે, પરંતુ દૈનિક ધોરણે અથવા મિનિટ-દર-મિનિટના આધારે એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ એક્સપોઝર અને પરિણામોનું ચિત્ર પ્રદાન કરવામાં વધુ સારી રીતે સક્ષમ છે, ખાસ કરીને લાઈવ ટ્રેડિંગ ક્ષેત્રોમાં જ્યાં એક્ઝિક્યુશન પ્રાઈસ વધઘટ થાય છે.

કી ટેકવેઝ

• જ્યારે ટ્રેડ અલગ-અલગ પ્રાઈસો અને જથ્થા પર થાય, ત્યારે એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ હોલ્ડિંગ્સનો સાચો ખર્ચ દર્શાવે છે.
• ફીફો ધારે છે કે સૌથી પહેલા ખરીદેલા શેર પહેલા વેચાય છે અને તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ટેક્સ અને પી&એલ રિપોર્ટિંગ માટે થાય છે.
• આંશિક વેચાણ ફીફો તર્ક હેઠળ કયા લોટ બહાર નીકળે છે, તેના આધારે એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસમાં ફેરફાર કરે છે.
• ફીફો-આધારિત એવરેજ જાણવાથી નફો, નુક્શાન અને પોર્ટફોલિયો ટ્રેકિંગમાં સ્પષ્ટતા સુધરે છે.

એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ શું છે?

જ્યારે તમે કોઈ એસેટના બહુવિધ એકમો ખરીદો છો, જેમ કે કંપનીના શેર, ત્યારે દરેક એકમની પ્રાઈસ અલગ હોઈ શકે છે. તે કિસ્સામાં એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ એ એવરેજ પ્રાઈસ છે, જેની પર આ એકમો એકંદરે ખરીદવામાં આવ્યા હતા. ઉદાહરણ તરીકે, જો મેં અલગ-અલગ દિવસે અલગ-અલગ પ્રાઈસે ટીસીએસના શેર ખરીદ્યા હોય, જેમ કે 3,000 રૂપિયામાં 10 શેર, 3,100 રૂપિયામાં 20 શેર અને 3,200 રૂપિયામાં 5 શેર, તો કુલ 35 શેરની એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ આ મુજબ હશે: [(300010) + (310020) + (3200*5)] = ₹3,085.71

એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસની ગણતરીમાં ફીફો શું છે?

ફર્સ્ટ ઇન, ફર્સ્ટ આઉટ (ફીફો) એ એકાઉન્ટિંગમાં એક પદ્ધતિ છે, જેના દ્વારા જે એસેટ્સ આપણા બુકમાં પહેલા આવી હોય તેની અસર પહેલા ગણવામાં આવે છે, જ્યારે જે એસેટ્સ પાછળથી આવી હોય તેની અસર પછી ગણવામાં આવે છે. એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસના સંદર્ભમાં ફીફો એ એક એવી પદ્ધતિ છે, જેનો ઉપયોગ તે ચોક્કસ શેર પસંદ કરવા માટે થાય છે, જેની એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસની ગણતરી માટે ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે, ખાસ કરીને કેટલાક શેર વેચ્યા પછી.

ફીફો પદ્ધતિનો ઉપયોગ તમારા ઇન્કમ ટેક્સ ફાઇલિંગમાં નફો અને નુક્શાન (P&L) દર્શાવવા માટે થાય છે.

નોંધ: ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડના શેરને હોલ્ડિંગ્સની એવરેજ ટ્રેડિંગ પ્રાઈસની ગણતરી કરતી વખતે બિલકુલ ધ્યાનમાં લેવામાં આવતા નથી, કારણ કે ઇન્ટ્રાડે શેર તકનીકી રીતે તમારા હોલ્ડિંગ્સનો ભાગ નથી.

વાંચો: Income Tax શું છે

ફીફોનો ઉપયોગ કરીને એવરેજ પ્રાઈસની ગણતરીના ઉદાહરણો

ઉદાહરણ 1:

ધારો કે તમે XYZ નામનો શેર ખરીદવાના નીચેના વ્યવહારો કર્યા છે, આ ટેબલના ડેટા મુજબ:

ટ્રેડ તારીખ	સિમ્બોલ	પ્રકાર	ક્વોન્ટિટી	દર (₹ માં)
1/8/2023	XYZ	બાય	50	444
3/8/2023	XYZ	બાય	30	439
9/8/2023	XYZ	સેલ	20	443

ઉપરના ટેબલમાં 9મી ઓગસ્ટે 20 શેર વેચવામાં આવ્યા છે (ત્રીજી હરોળમાં). ફીફો પદ્ધતિ મુજબ, આ 20 શેર તે પ્રથમ 50 શેરમાંથી છે, જે 1લી ઓગસ્ટે ₹444ના ભાવે ખરીદવામાં આવ્યા હતા (પહેલી હરોળમાં). તેથી, 10મી ઓગસ્ટના રોજ 50ના પ્રથમ બેચમાંથી 30 શેર બાકી રહેશે અને કુલ મળીને 60 શેર બાકી રહેશે.

ચાલો હવે આ ઉદાહરણને પ્રાઈસના સંદર્ભમાં સમજીએ: 4 ઓગસ્ટના રોજ તમારા XYZ હોલ્ડિંગ્સની એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ: [(₹44450)+(₹43930)]/(50+30) = ₹442.12. 10 ઓગસ્ટના રોજ તમારા XYZ હોલ્ડિંગ્સની એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ: [(₹44430)+(₹43930)]/60 = ₹441.5. નોંધ: 20 શેરનો ઘટાડો ₹444 પ્રાઈસના શેરમાંથી થયો છે, નહીં કે ₹439 પ્રાઈસના શેરમાંથી, કારણ કે ₹444 પ્રાઈસના શેર પહેલાં ખરીદવામાં આવ્યા હતા. આ ફીફો પદ્ધતિને કારણે છે.

ઉદાહરણ 2

ઉપરના ઉદાહરણમાં વેચાયેલા શેરની સંખ્યા પ્રથમ દિવસે ખરીદેલા શેરની સંખ્યા કરતા ઓછી હતી. ચાલો હવે જોઈએ કે જો વેચાણનો જથ્થો પહેલા ખરીદેલા જથ્થા કરતા વધારે હોય તો એવરેજ પ્રાઈસ કેવી રીતે બદલાશે.

ટ્રેડ તારીખ	સિમ્બોલ	પ્રકાર	ક્વોન્ટિટી	દર (₹ માં)
1/8/2023	XYZ	બાય	50	444
3/8/2023	XYZ	બાય	30	439
9/8/2023	XYZ	સેલ	60	443

આ પરિસ્થિતિમાં 1 ઓગસ્ટે ખરીદેલા તમામ 50 શેર, તેમજ 3 ઓગસ્ટે ખરીદેલા 30માંથી 10 શેર, વેચાયેલા ગણવામાં આવશે. તેથી, 3 ઓગસ્ટે ખરીદેલા શેર પૈકી માત્ર 20 જ બાકી રહેલા ગણવામાં આવશે. આમ, 10 ઓગસ્ટના રોજ નવી એવરેજ ટ્રેડિંગ પ્રાઈસ હશે: (₹439*20)/20 = ₹439.

ઉદાહરણ 3

ચાલો હવે એક એવું ઉદાહરણ જોઈએ જ્યાં વેચાયેલી સંખ્યા પ્રથમ બે દિવસમાં ખરીદેલા જથ્થા જેટલી હોય. નોંધ લો કે એક ત્રીજો દિવસ હતો, જ્યારે શેર ખરીદવામાં આવ્યા હતા અને બીજો દિવસ હતો જ્યારે શેર વેચવામાં આવ્યા હતા.

ટ્રેડ તારીખ	સિમ્બોલ	પ્રકાર	ક્વોન્ટિટી	દર (₹ માં)
1/8/2023	XYZ	બાય	50	444
3/8/2023	XYZ	બાય	30	439
9/8/2023	XYZ	સેલ	80	443
10/8/2023	XYZ	સેલ	40	440
16/8/2023	XYZ	સેલ	10	438

આ કિસ્સામાં, 17 ઓગસ્ટના રોજ, માત્ર 30 શેર બાકી રહેશે, જેની એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ ₹440 હશે. આ એટલા માટે છે કારણ કે ₹444 અને ₹439 પર ખરીદેલા તમામ શેર 9 ઓગસ્ટના રોજ વેચાઈ ગયા હોવાનું ગણવામાં આવશે.

ઉદાહરણ 4

આ ઉદાહરણમાં, જથ્થો ડિલિવરી માટે પહેલા ખરીદવામાં આવે છે અને તે જ દિવસે વેચવામાં આવે છે.

ટ્રેડ તારીખ	સિમ્બોલ	પ્રકાર	ક્વોન્ટિટી	દર (₹ માં)
1/8/2023	XYZ	બાય	50	444
3/8/2023	XYZ	બાય	30	439
9/8/2023	XYZ	બાય	80	443
16/8/202	XYZ	બાય	10	440
16/8/202	XYZ	સેલ	10	450

આ કિસ્સામાં 16 ઓગસ્ટના રોજ ડિલિવરીમાં 10 નંગ ખરીદતા પહેલાં એવરેજ પ્રાઈસ ₹442.56 હતી (કુલ 160 શેર). 10 શેર ખરીદ્યા પછી એવરેજ પ્રાઈસ ₹442.41 થઈ જાય છે (હવે 170 શેર). એકવાર વપરાશકર્તા તે જ દિવસે 10 નંગ વેચે, તેને તે જ દિવસે થયેલી ખરીદી સામે ઇન્ટ્રાડે નોક-ઓફ તરીકે ગણવામાં આવે છે, તેથી એવરેજ પ્રાઈસ ફરીથી ₹442.56 થઈ જાય છે.

વાંચો: શેરબજાર શું છે

કેટલાક શેરની એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ યોગ્ય રીતે કેમ દેખાતી નથી?

સાચી એવરેજ ટ્રેડિંગ પ્રાઈસ દર્શાવવામાં સમસ્યાઓ નીચેના કારણોસર ઉદ્ભવી શકે છે:

• તે શેર એન્જલ વન સિવાયના અન્ય બ્રોકર પાસેથી ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા. તે કિસ્સામાં એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ જાતે દાખલ કરવી પડશે.
• જો સ્ટોક ઈએસઓપી દ્વારા મેળવવામાં આવ્યો હોય, તો એવરેજ પ્રાઈસ 0 તરીકે બતાવવામાં આવશે. તમે અમારો સંપર્ક કરીને તેને ઠીક કરી શકો છો.
• જો કંપની બોનસ અથવા સ્ટોક સ્પ્લિટ જેવી કોર્પોરેટ ઇવેન્ટમાંથી પસાર થઈ રહી હોય, તો ખરીદીની એવરેજમાં એડજસ્ટમેન્ટ થશે. રેકોર્ડ તારીખ પછીના થોડા દિવસોમાં એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ આપમેળે અપડેટ થઈ જશે. આવા એડજસ્ટમેન્ટમાંથી પસાર થતો સ્ટોક કામચલાઉ ધોરણે જૂની પ્રાઈસ પણ બતાવી શકે છે. પરંતુ ચિંતા કરશો નહીં, કારણ કે પ્રાઈસ થોડા દિવસોમાં જ અપડેટ થઈ જશે.
• ગિફ્ટ તરીકે પ્રાપ્ત થયેલા શેરની એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ અને પી&એલ અપડેટ કરવામાં પણ થોડો સમય લાગી શકે છે.
• ઓફ-માર્કેટ વ્યવહારો માટે, શેર ટ્રાન્સફર થયાના દિવસે બજારમાં જે ક્લોઝિંગ પ્રાઈસ હોય તેને એવરેજ ટ્રેડિંગ પ્રાઈસ ગણવામાં આવે છે. તમે છતાં, પ્રાઈસમાં ફેરફાર કરી શકો છો.

નિષ્કર્ષ

એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસની જાગૃતિ ટ્રેડિંગ સ્ટેટમેન્ટમાં નફો અને નુક્શાન કેવી રીતે નોંધાય છે તે વિશે સ્પષ્ટતા આપે છે. તે વિવિધ એન્ટ્રી પ્રાઈસ દ્વારા ઉભી થતી ગેરસમજોને દૂર કરે છે અને વાસ્તવિક પરિણામો સાથે અપેક્ષાઓ નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે. આ સમજ ડિલિવરી ટ્રેડ્સ, ઇન્ટ્રાડે પ્રવૃત્તિ અને ડેરિવેટિવ્સમાં કામગીરીના મોનિટરિંગમાં વધારો કરે છે. ટેક્સ રિપોર્ટિંગ અને વ્યૂહરચના સમીક્ષા દરમિયાન જ્યાં ખર્ચની ચોકસાઈ સંબંધિત હોય ત્યાં પણ તેની ભૂમિકા છે. સમય જતાં નિર્ણયની ગુણવત્તા સુધરે છે, કારણ કે ટ્રેડર્સ એવરેજ ટ્રેડેડ પ્રાઈસ સાથેની તેમની પરિચિતતાને કારણે વ્યક્તિગત પ્રાઈસોનો ઉપયોગ કરતા નથી; તેઓ પૂર્ણ થયેલા તમામ ટ્રેડ્સમાં વ્યક્ત થયેલ વાસ્તવિક પોઝિશન કોસ્ટનો ઉપયોગ કરે છે.