ગુજરાતી
સ્પાન અને એક્સપોઝર માર્જિન એ ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગમાં રિસ્કને મેનેજ કરવા અને સંભવિત નુકસાન સામે રક્ષણ મેળવવા માટે વપરાતી માર્જિન જરૂરિયાતો છે. સ્પાન માર્જિન પોર્ટફોલિયોના રિસ્કનો અંદાજ કાઢે છે, જ્યારે એક્સપોઝર માર્જિન વધારાના રિસ્ક બફર તરીકે કાર્ય કરે છે. સાથે મળીને આ માર્જિન એક્સચેન્જોને ડિફોલ્ટ રિસ્ક ઘટાડવામાં અને પોઝિશન્સને યોગ્ય રીતે ફંડ કરવામાં મદદ કરે છે, ખાસ કરીને જ્યારે માર્કેટમાં વધુ વોલેટિલિટી હોય.
મુખ્ય બાબતો:
- સ્પાન માર્જિનની ગણતરી પોર્ટફોલિયો-બેઝ્ડ રિસ્ક એસેસમેન્ટ મોડેલ્સનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
- અચાનક અને અનપેક્ષિત માર્કેટની વધઘટ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે એક્સપોઝર માર્જિન વધારાનું લેવવામાં આવે છે.
- મોટાભાગની એફ એન્ડ ઓ પોઝિશન્સ માટે કુલ અપફ્રન્ટ માર્જિન એ સ્પાન માર્જિન અને એક્સપોઝર માર્જિનનો સરવાળો છે.
- માર્જિન જરૂરિયાતો માર્કેટ કન્ડિશન્સ, કોન્ટ્રાક્ટ વેલ્યૂ અને એકંદર પોર્ટફોલિયો રિસ્કને આધારે બદલાઈ શકે છે.
સ્પાન માર્જિન શું છે?
સ્પાન એ એફ એન્ડ ઓ પોઝિશન્સ માટે જરૂરી માર્જિન નક્કી કરવા માટે એક્સચેન્જો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી પોર્ટફોલિયો-બેઝ્ડ રિસ્ક માર્જિન સિસ્ટમ છે. ફ્યુચર્સ અથવા ઓપ્શન્સ પોઝિશન ખોલવા માટે આ ન્યૂનતમ જરૂરી રકમ છે. તેની ગણતરી રિસ્ક-બેઝ્ડ સિસ્ટમ દ્વારા કરવામાં આવે છે જે માપે છે કે વિવિધ માર્કેટની સ્થિતિઓમાં પોર્ટફોલિયોને કેટલું નુકસાન થઈ શકે છે. ગણતરીમાં કિંમતમાં વધઘટ, વોલેટિલિટી, સ્ટ્રાઈક પ્રાઈસ, એક્સપાયરી પીરિયડ અને સામેલ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટના પ્રકાર સહિત અનેક પરિબળોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
સ્પાન માર્જિનનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ટ્રેડર્સ પાસે માર્કેટના પ્રતિકૂળ મૂવમેન્ટ્સથી ઉદ્ભવતા સંભવિત નુકસાનને આવરી લેવા માટે પૂરતા ફંડ્સ હોય. કેલ્ક્યુલેશન સીધી રીતે માર્કેટના રિસ્ક સાથે જોડાયેલી હોવાને કારણે, વોલેટિલિટી અને ઓપન પોઝિશન્સના આધારે માર્જિનની જરૂરિયાત નિયમિતપણે બદલાય છે. જે કોન્ટ્રાક્ટમાં વધુ જોખમ હોય અથવા કિંમતોમાં વધુ તીવ્ર ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળે છે, તેમાં પ્રમાણમાં સ્થિર કોન્ટ્રાક્ટની સરખામણીમાં વધુ સ્પાન માર્જિનની જરૂર હોય છે.
આ પણ જુઓ: એફ એન્ડ ઓ માર્જિન કેલ્ક્યુલેટર
એક્સપોઝર માર્જિન શું છે?
એક્સપોઝર માર્જિન એ ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગમાં સ્પાન માર્જિનથી ઉપર લેવાતું વધારાનું માર્જિન છે. તે એવા રિસ્ક માટે બફર તરીકે કાર્ય કરે છે જે સ્પાન મોડેલ સંપૂર્ણપણે કેપ્ચર કરી શકતું નથી, જેમ કે શાર્પ ઇન્ટ્રાડે મૂવ્સ અથવા ટેલ-રિસ્ક સિનારિયોઝ. આ માર્જિન તીવ્ર વોલેટિલિટી અથવા અણધારી કિંમતમાં વધઘટ દરમિયાન એક્સચેન્જો અને માર્કેટના સહભાગીઓ માટે એકંદર રિસ્ક એક્સપોઝર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
સ્પાન માર્જિનથી વિપરીત, જે માર્કેટના રિસ્ક અને પોર્ટફોલિયો પોઝિશન્સ અનુસાર બદલાય છે, એક્સપોઝર માર્જિનની ગણતરી એક્સચેન્જ-નિર્ધારિત રિસ્ક પેરામિટર્સનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે અને તે કોન્ટ્રાક્ટ વેલ્યૂ વોલેટિલિટીના આધારે ઇન્ડેક્સ અને સ્ટોક ડેરિવેટિવ્સમાં અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. આ રકમ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટના પ્રકાર અને લાગુ પડતા એક્સચેન્જની જરૂરિયાતોને આધારે બદલાય છે. સ્પાન અને એક્સપોઝર બંને માર્જિન મળીને કુલ માર્જિન બનાવે છે જે ટ્રેડર્સે તેમની એફ એન્ડ ઓ પોઝિશન્સ એક્ટિવ રાખવા માટે જાળવવું આવશ્યક છે.
આ પણ વાંચો: ફ્યુચર્સ શું છે?
સ્પાન માર્જિન Vs એક્સપોઝર માર્જિન: મુખ્ય તફાવતો
સ્પાન માર્જિન અને એક્સપોઝર માર્જિન એ એફ એન્ડ ઓ ટ્રેડિંગમાં માર્જિન જરૂરિયાતોના બે મુખ્ય ઘટકો છે. જ્યારે સ્પાન માર્જિન અંદાજિત માર્કેટ રિસ્કને આવરી લે છે, ત્યારે એક્સપોઝર માર્જિન અચાનક કિંમતમાં ફેરફાર સામે વધારાના બફર તરીકે કાર્ય કરે છે.
| સરખામણીનો આધાર | સ્પાન માર્જિન | એક્સપોઝર માર્જિન |
| અર્થ | એફ એન્ડ ઓ ટ્રેડ માટે જરૂરી લઘુત્તમ રિસ્ક-બેઝ્ડ માર્જિન | સ્પાન માર્જિન પર કલેક્ટેડ વધારાનું માર્જિન |
| મુખ્ય હેતુ | બજારની સ્થિતિના આધારે સંભવિત નુકસાનને આવરી લે છે | અચાનક અને અણધાર્યા માર્કેટ મૂવમેન્ટ્સ સામે રક્ષણ આપે છે |
| ગણતરીની પદ્ધતિ | રિસ્ક એનાલિસિસ મોડેલ્સ અને વોલેટિલિટી ડેટાનો ઉપયોગ કરીને ગણતરી | કોન્ટ્રાક્ટ વેલ્યૂની ટકાવારી તરીકે ગણતરી — ઇન્ડેક્સ ડેરિવેટિવ્સ માટે 2% અને સ્ટોક ડેરિવેટિવ્સ માટે 3.5% (અથવા વોલેટિલિટી-બેઝ્ડ, જે વધુ હોય), એક્સચેન્જ દ્વારા નિર્દિષ્ટ કર્યા મુજબ |
| વોલેટિલિટીની અસર | માર્કેટની વોલેટિલિટી સાથે વારંવાર બદલાય છે | સામાન્ય રીતે સ્થિર રહે છે અને ઇન્ટ્રાડે માર્કેટ મૂવ્સ સાથે બદલાતું નથી; પોલિસીમાં ફેરફારના આધારે એક્સચેન્જ દ્વારા સમયાંતરે સુધારી શકાય છે |
| રિસ્ક કવરેજ | અંદાજિત ટ્રેડિંગ રિસ્કને આવરી લે છે | વધારાના માર્કેટ એક્સપોઝર રિસ્કને આવરી લે છે |
| માર્જિનમાં ફેરફાર | માર્કેટની સ્થિતિ અનુસાર નિયમિતપણે સુધારેલ | કોન્ટ્રાક્ટ વેલ્યૂ બદલાય ત્યારે મુખ્યત્વે બદલાય છે |
| ટ્રેડિંગમાં ભૂમિકા | પ્રાઇમરી માર્જિન જરૂરિયાત તરીકે કાર્ય કરે છે | વધારાના સેફટી બફર તરીકે કાર્ય કરે છે |
| ક્યારે લાગુ પડે | ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ પોઝિશન્સ માટે લાગુ | એફ એન્ડ ઓ ટ્રેડિંગમાં સ્પાન માર્જિનની સાથે લાગુ |
આ પણ વાંચો: માર્જિન મની શું છે?
સ્પાન અને એક્સપોઝર માર્જિનની ગણતરી કેવી રીતે કરવી
સ્પાન અને એક્સપોઝર માર્જિનની ગણતરી અલગથી કરવામાં આવે છે અને પછી એફ એન્ડ ઓ પોઝિશન માટે જરૂરી કુલ ઇનિશિયલ માર્જિન નક્કી કરવા માટે ઉમેરવામાં આવે છે. સ્પાન માર્જિન વિવિધ માર્કેટની સ્થિતિઓમાં સંભવિત નુકસાનનો અંદાજ લગાવે છે, જ્યારે એક્સપોઝર માર્જિન અણધારી કિંમતમાં ફેરફાર સામે વધારાના બફર તરીકે કાર્ય કરે છે.
કુલ માર્જિનની ગણતરી આ રીતે કરવામાં આવે છે:
ઇનિશિયલ માર્જિન = સ્પાન માર્જિન + એક્સપોઝર માર્જિન
સ્પાન માર્જિનની ગણતરી
સ્પાન (સ્ટાન્ડર્ડ પોર્ટફોલિયો એનાલિસિસ ઓફ રિસ્ક) પોર્ટફોલિયો માટે સૌથી વધુ સંભવિત વન-ડે લોસનો અંદાજ કાઢવા માટે રિસ્ક-બેઝ્ડ એપ્રોચનો ઉપયોગ કરે છે. સિસ્ટમ મલ્ટીપલ પ્રાઇસ અને વોલેટિલિટી સિનારિયોનું એનાલિસિસ કરે છે અને સૌથી મોટા અંદાજિત નુકસાનને સ્પાન માર્જિન જરૂરિયાત તરીકે ઓળખે છે.
એક્સપોઝર માર્જિનની ગણતરી
એક્સપોઝર માર્જિન સ્પાન માર્જિન ઉપર લેવવામાં આવે છે અને સામાન્ય રીતે કોન્ટ્રાક્ટ વેલ્યૂની ટકાવારી તરીકે ગણવામાં આવે છે. લાગુ પડતી ટકાવારી ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ અને એક્સચેન્જ રિસ્ક પેરામીટર્સના આધારે બદલાઈ શકે છે.
માર્જિન ગણતરીનું ઉદાહરણ
ધારો કે એક ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટમાં:
- કોન્ટ્રાક્ટનું મૂલ્ય: ₹10,00,000
- સ્પાન માર્જિન: ₹55,000
- એક્સપોઝર માર્જિન: ₹20,000
- કુલ ઇનિશયલ માર્જિન: => ₹55,000 + ₹20,000 = ₹75,000
જરૂરી માર્જિન માર્કેટની સ્થિતિ અને એક્સચેન્જ રિસ્ક પરિમાણોના આધારે બદલાઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: ડેરિવેટિવ ટ્રેડિંગ શું છે?
નિષ્કર્ષ
સ્પાન અને એક્સપોઝર માર્જિન એ ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગમાં રિસ્ક મેનેજમેન્ટના આવશ્યક ઘટકો છે. જ્યારે સ્પાન માર્જિન માર્કેટ કન્ડિશન્સ અને પોર્ટફોલિયોના રિસ્કના આધારે સંભવિત નુકસાનનો અંદાજ લગાવે છે, ત્યારે એક્સપોઝર માર્જિન અચાનક કિંમતના ફેરફારો સામે રક્ષણનું વધારાનું લેયર પૂરું પાડે છે.
સાથે મળીને, આ માર્જિન માર્કેટ સ્ટેબિલિટી જાળવવામાં મદદ કરે છે અને સુનિશ્ચિત કરે છે કે ટ્રેડર્સ પાસે તેમની ઓપન પોઝિશન્સને સપોર્ટ આપવા માટે પૂરતું ફંડ છે. બંને માર્જિનના પ્રકારોની સ્પષ્ટ સમજ ટ્રેડર્સને મૂડીનું વધુ કાર્યક્ષમ રીતે સંચાલન કરવામાં અને માર્જિન શોર્ટફોલનું જોખમ ઘટાડવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.
ઇનસાઇટ્સને એક્શનમાં બદલો - Angel One સાથે ફ્રી ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલો અને તરત જ રોકાણ શરૂ કરો.
