ગુજરાતી
શું તમને નવી જગ્યાઓ શોધવી ગમે છે અને તમારી પાસે ફરવા જવાના સ્થળોની મોટી યાદી છે? જ્યારે તમે તમારા પ્રવાસના પ્લાન અને બજેટનું આયોજન કરો છો, ત્યારે તમે કદાચ પ્રવાસના એક મહત્વના પાસા એટલે કે કરવેરા પર વધુ ધ્યાન નથી આપતાં. જો તમે ભારતીય નિવાસી હોવ અને તાજેતરમાં વિદેશ પ્રવાસ કર્યો હોય અથવા ભવિષ્યમાં તેનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ, તો ભારતમાં વિદેશ પ્રવાસના ખર્ચ પર મળતી ટેક્સ કપાત વિશે જાણકારી રાખવી જરૂરી છે. વિદેશ પ્રવાસના ખર્ચમાં કર મુક્તિ નથી મળતી, પરંતુ જો તમે ભારતીય કરદાતા હોવ અને આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 હેઠળ 'લીવ ટ્રાવેલ એલાઉન્સ' ક્લેમ કરો, તો સ્થાનિક પ્રવાસના ખર્ચ પર કર મુક્તિ મળે છે.
ચાલો પહેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસ પર નજર કરીએ. તમારા પ્રવાસનું આયોજન શરૂ કરતાં પહેલા તમારે ટુરિઝમ ટેક્સની વ્યાખ્યા જાણવી જરૂરી છે. પ્રવાસન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અને કેટલાક દેશોમાં અતિશય પ્રવાસનને રોકવા માટે ઘણા દેશોએ ટ્રાવેલ ટેક્સ કાયદાઓ દાખલ કર્યા છે. કેટલીકવાર પર્યાવરણીય રીતે સંવેદનશીલ વિસ્તારો જેમ કે બાયોડાયવર્સિટી હોટસ્પોટ્સ પણ પ્રવાસીઓને રોકવા માટે ટ્રાવેલ ટેક્સ લાદે છે. તેમ છતાં ટ્રાવેલ ટેક્સનો મુખ્ય હેતુ ફંડ એકત્ર કરવાનો છે. આ ટેક્સ હોટેલ ટેક્સ, રેસ્ટોરન્ટ ટેક્સ અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય મુલાકાતીઓ માટે અરાઈવલ ટેક્સના રૂપમાં હોઈ શકે છે. ભારતના પ્રવાસી તરીકે તમારે આ ટેક્સ અને ખર્ચ તમારા પોતાના ખિસ્સામાંથી ચૂકવવા પડશે, કારણ કે તે કર કપાતને પાત્ર નથી. જો કે, ટેક્સ કલેક્ટેડ એટ સોર્સ અને તમારે તમારા આઈટીઆર (આવકવેરા રિટર્ન)માં વિદેશ પ્રવાસના ખર્ચનો ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ કે કેમ તે અંગેના કેટલાક નિયમો છે, જેના વિશે તમારે જાણકાર હોવું જરૂરી છે.
શું આવકવેરા રિટર્નમાં વિદેશ પ્રવાસનો ઉલ્લેખ કરવો ફરજિયાત છે?
જો તમે વિદેશ પ્રવાસ કરી રહ્યા હોવ, તો જો તમે તમારા વિદેશ પ્રવાસ પર 2 લાખ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કર્યો હોય, તો તમારે વિગતો આપવી પડશે. જેનાથી (2 લાખ કે તેથી વધુ ખર્ચ) આવકવેરા રિટર્ન ભરવાનું ફરજિયાત બને છે. જો કરદાતાએ અન્ય લોકો માટે જેમ કે, પરિવારના સભ્યો અથવા મિત્રો માટે પણ ખર્ચ કર્યો હોય, તો ટેક્સ રિટર્ન માટે માન્ય વિદેશ પ્રવાસ ખર્ચ સમાન રહે છે. વ્યક્તિએ 2 લાખ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કર્યો હોય, તો તેની વિગતો જાહેર કરવી પડે છે. આ ખર્ચ વિદેશી કે ભારતીય ચલણમાં કરી શકાય છે. આ નિયમ બિઝનેસ અને વ્યક્તિગત ટ્રિપ્સ બંનેને લાગુ પડે છે. આઈટીઆર ફોર્મ 1માં કરદાતાઓ માટે 2 લાખ રૂપિયાથી વધુના વિદેશ પ્રવાસની માહિતી આપવા માટે એક કોલમનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, કારણ કે તેનો અર્થ એ છે કે ટેક્સ રિટર્ન ભરવું ફરજિયાત છે, ભલે કરદાતાની આવક કરપાત્ર ન હોય. આઈટીઆર ફોર્મ 4માં પણ આ માહિતી આપવા માટે જગ્યા છે. આઈટીઆર -1 સહજ એવા નિવાસીઓ દ્વારા વાપરવામાં આવે છે, જેમની કુલ આવક 50 લાખ રૂપિયાથી વધુ નથી, જ્યારે આઈટીઆર-4 સુગમ વ્યક્તિઓ, હિન્દુ અવિભાજિત પરિવારો અને જે પેઢીઓ (એલએલપી સિવાય)ની કુલ આવક 50 લાખ રૂપિયા સુધી છે અને વ્યવસાય/ધંધામાંથી અનુમાનિત આવક છે, તેમના માટે છે. આ ફોર્મ્સમાં કરદાતાઓના પાસપોર્ટ નંબર પણ માંગવામાં આવે છે.
વિદેશ પ્રવાસ પર આવકવેરા માટે ટીસીએસ નિયમ
વિદેશ પ્રવાસ પર આવકવેરાનો બીજો નિયમ ટીસીએસ સંબંધિત છે. યાદ રાખો કે ઓક્ટોબર 2020માં એક નવો નિયમ લાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં જે લોકો વિદેશ પ્રવાસ પેકેજ પસંદ કરે છે, તેમના પરનો ટેક્સ વેચનાર દ્વારા તેમના પાસેથી વસૂલવામાં આવેલી રકમના આધારે નથી. તેથી જો તમે 5 લાખ અથવા 3 લાખ રૂપિયાનું વિદેશ પ્રવાસ પેકેજ ખરીદ્યું હોય, તો જે ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે તે સંપૂર્ણ રકમ પર હશે. આ ટેક્સ સ્ત્રોત પર જ કાપવામાં/વસૂલવામાં આવે છે. આને ટીસીએસ કહેવામાં આવે છે અને તે એવો ટેક્સ છે, જે વેચાણ સમયે ખરીદનાર પાસેથી વસૂલ્યા પછી વેચનારને ચૂકવવો પડે છે. રહેવાસીઓએ વિદેશ પ્રવાસ પેકેજ પર ટીસીએસ ચૂકવવા માટે ભારતમાંથી બુકિંગ કરાવવું જરૂરી છે. આઈટી એક્ટની કલમ 206C એવા માલ/પેકેજો પર ધ્યાન આપે છે, જેના પર વિક્રેતાઓ ખરીદદારો પાસેથી ટીસીએસ વસૂલી શકે છે. વિદેશ પ્રવાસ અંગેની જોગવાઈઓ આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 206C હેઠળ નવી પેટા-કલમ (1G) હેઠળ લાગુ થાય છે. 1Gની નવી પેટા-કલમ ફાઇનાન્સ એક્ટ 2020 દ્વારા લાવવામાં આવી હતી. જો તમે ખરીદદાર તરીકે રાજ્ય અથવા કેન્દ્ર સરકાર, દૂતાવાસ, કોન્સ્યુલેટ અથવા કમિશન, હાઈ કમિશન અથવા વિદેશી રાજ્યના પ્રતિનિધિ હોવ, તો જ વિદેશ પ્રવાસ કાર્યક્રમો માટે ટીસીએસ વસૂલવાની જવાબદારી લાગુ પડતી નથી. જો તમે સ્થાનિક સત્તાધિકારી હોવ અથવા ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિર્દિષ્ટ કરવામાં આવ્યા હોવ, તો પણ તમારા વિદેશ પ્રવાસના ખર્ચ ટીસીએસ માટે જવાબદાર નથી.
વિદેશ પ્રવાસ પર ટીસીએસ દરો
જો ખરીદદારે PAN કાર્ડની વિગતો આપી હોય, તો વિદેશ પ્રવાસ પેકેજના વેચનાર દ્વારા 5 ટકાના દરે ટીસીએસ વસૂલવામાં આવશે. જો ખરીદનાર તેમ ન કરે, તો કલમ 206CC મુજબ ટીસીએસ 10 ટકાનો રહેશે. વસૂલવામાં આવેલ ટેક્સ પેકેજની સંપૂર્ણ રકમ પર છે. ટૂર ઓપરેટરે તમારા PAN સામે ટીસીએસ જમા કરાવવાની જરૂર પડશે અને આ અન્ય ટેક્સ ક્રેડિટ્સ અથવા TDSની જેમ જ ફોર્મ 26Aમાં દેખાશે. જો ટીસીએસ તમારી ટેક્સ જવાબદારી કરતા વધે જાય, તો તમે તમારા આઈટી રિટર્ન ફાઈલ કરી શકશો અને રિફંડ માંગી શકશો. આ ઉપરાંત જો તમારું બુકિંગ રદ કરવામાં આવે પરંતુ ઓપરેટરે પહેલેથી જ ટીસીએસ વસૂલ્યું હોય, તો તેમાં રિવર્સલને કોઈ અવકાશ નથી. ખરીદદાર તરીકે તમારો વિકલ્પ તમારા આઈટી રિટર્ન ફાઈલ કરતી વખતે આ નાણાં રિફંડ તરીકે માંગવાનો છે. સામાન્ય આવકવેરા દાતા તરીકે આ નિયમો તમને બહુ અસર કરશે નહીં, સિવાય કે તમારા વિદેશ પ્રવાસનું બુકિંગ કરતી વખતે તમારી પાસે વધારાની રોકડનો આઉટફ્લો હોય. જો ટીસીએસ તમારી ટેક્સ જવાબદારી કરતા વધે જાય તો તમે હંમેશા રિફંડ માંગી શકશો. જો કે, જો તમે અન્યથા તમારા આઈટી રિટર્ન ફાઈલ કર્યા નથી, કારણ કે તમારી પાસે કૃષિમાંથી આવક છે, તો રિફંડ મેળવવા માટે તમારે હવે તમારા ટેક્સ રિટર્ન ફાઈલ કરવા પડશે. ટેક્સ રિટર્ન માટે માન્ય વિદેશ પ્રવાસના ખર્ચ પર 2 લાખ રૂપિયાની મર્યાદા સંબંધિત નિયમોનું કારણ મોટા ખર્ચ કરનારાઓ પર નજર રાખવાનું છે. ટીસીએસ નિયમ 2 લાખ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કરનારાઓ માટે આઈટી રિટર્ન ભરવાનું ફરજિયાત અને પાસપોર્ટ નંબરની માહિતી એકત્રિત કરવી, આ બધું વિદેશી પ્રવાસ પર મોટો ખર્ચ કરનારાઓને ટ્રેક કરવા માટે લાવવામાં આવ્યું છે.
ભારતમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છો?
જો તમારા મુસાફરીનો શોખ ભારતીય સ્થળો સુધી મર્યાદિત છે, તો તમે હંમેશા એલટીએ હેઠળ મુસાફરીના ખર્ચ માટે ટેક્સ કપાતનો દાવો કરી શકો છો. જો કે, રહેવું, મનોરંજન અથવા સાઇટસીઇંગ જેવા અન્ય ખર્ચ ટેક્સ કપાત માટે આવરી લેવામાં આવતા નથી. હવે જ્યારે તમે વિદેશ પ્રવાસ પરના આવકવેરા વિશે બધું જાણો છો, ત્યારે તમે જ્યારે ઓપરેટર સાથે વિદેશ પ્રવાસ બુક કરો, ત્યારે તમારે કેટલો ટીસીએસ ચૂકવવો પડે છે તે બરાબર સમજી શકશો. તમે એ પણ જાણશો કે તમારે તમારા આઈટી રિટર્ન ફાઈલ કરવાની જરૂર પડશે, જેથી જો ટીસીએસ તમારી ટેક્સ જવાબદારી કરતા વધે જાય તો તમે તમારા રિફંડનો દાવો કરી શકો છો. આ તમને માત્ર એક વધુ માહિતીદાર કરદાતા જ નહીં, પરંતુ એક વધુ સારી રીતે માહિતીદાર પ્રવાસી પણ બનાવે છે.
ટેક્સ સંબંધિત લેખો
આવકવેરો સચોટ અને સમયસર ભરવો એ દરેક કમાતા ભારતીયની મુખ્ય જવાબદારી છે. ભલે તમે પગારદાર કર્મચારી, વ્યવસાયના માલિક, ફ્રીલાન્સર અથવા રોકાણકાર હોવ, આવકવેરાના નિયમો જાણવાથી તમને દંડ ટાળવામાં અને વધુ સ્માર્ટ નાણાંકીય નિર્ણયો લેવામાં મદદ મળે છે. એન્જલ વન ટેક્સ સ્લેબ, કપાત, મુક્તિ અને સ્ટોક્સ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને અન્ય સાધનો પર મૂડી લાભ કર પર સમજવામાં સરળ માર્ગદર્શિકા પ્રદાન કરે છે. અમારી સામગ્રી નાણાંકીય વર્ષ દરમિયાન તમને નિયમ મુજબ અને માહિતીગાર રહેવામાં મદદ કરવા માટે, નવીનતમ બજેટ ફેરફારોને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે નિયમિતપણે અપડેટ કરવામાં આવે છે.
