ભારતમાંથી વિદેશી શેરોમાં રોકાણ કરવા માટે ૩ સરળ રસ્તા

વૈશ્વિકીકરણ અને અન્ય દેશોમાં રોકાણોની છૂટ મળવાથી કંપનીઓને કોઈપણ અર્થતંત્રમાં રોકાણ કરવાની તક મળી છે. એક ભારતીય રોકાણકાર તરીકે તમારી પાસે વિદેશી શેરો ખરીદવા અને સ્માર્ટ રોકાણ દ્વારા પોતાના પોર્ટફોલિયોને વધારવા તેમજ વિદેશી બજારોમાંથી વધુ વળતર મેળવનાનો વિકલ્પ પણ છે. સૌ પ્રથમ આપણે એ સમજીએ કે વિદેશી શેરો શું છે.

વિદેશી શેરો એટલે શું?

જે કંપનીઓ વિદેશી છે — અથવા ભારત બહાર સ્થિત છે — તેના શેરોને વિદેશી શેરો કહેવામાં આવે છે. આ મોટી વિદેશી કંપનીઓ રોકાણનો એક ઉત્તમ વિકલ્પ હોય છે, જે ઘરેલું બ્લુ-ચિપ કંપની જેવી જ બિન-ઘરેલું બ્લુ-ચિપ કંપનીઓ હોય છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ વિદેશી શેરોમાં રોકાણ કરવાનો પસંદ કરે છે, ત્યારે તેઓ તેમના પોર્ટફોલિયોમાં રહેલા જોખમને સંતુલિત કરી શકે છે અને વિદેશી બજારોમાં ઉપલબ્ધ આકર્ષક તકોનો લાભ લઈ શકે છે.

ભારતના રોકાણકારો વિદેશી શેરોમાં રોકાણ કરી શકે તે માટે અહીં ત્રણ રસ્તાઓ આપેલા છે:

૧. વિદેશી જોડાણ ધરાવતા ભારતીય ફંડ હાઉસીસ

વિદેશી શેરોમાં રોકાણ કરવાનો સૌથી સરળ રસ્તો ભારતીય ફંડ હાઉસીસ દ્વારા રોકાણ કરવો છે. જેનાથી રોકાણકારો વિદેશી ચલણમાં રોકાણ કરતી વખતે પરવાનગી મેળવવાની ઝંઝટ અથવા જોખમ ઉઠાવ્યા વિના વિદેશી શેરો સુધી પહોંચ પ્રાપ્ત કરી શકે છે. આ પ્રકારની તકો પૂરી પાડતા ભારતીય ફંડ હાઉસીસને શોધવા માટે તમે “ઇમર્જિંગ માર્કેટ” (ઉભરતું બજાર) અથવા “યુરોપ ફોકસ” જેવા નામો શોધી શકો છો. આ નામો સૂચવે છે કે આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડોએ સ્થાનિક બજાર દ્વારા વિદેશી શેરોમાં રોકાણ કર્યું છે. ભારતમાં ખરીદેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડની એનએવી (નેટ એસેટ વેલ્યુ) જોઈને આ શેરોને સરળતાથી ટ્રેક કરી શકાય છે.

વિદેશી શેર ટ્રેડિંગ માટે બીજો વિકલ્પ ફંડ ઓફ ફંડ્સ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ છે. આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ આંતરરાષ્ટ્રીય શેરોમાં યુનિટ્સ ખરીદે છે. આથી તમે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં થતા આર્થિક ફેરફારો પર નજર રાખી શકો છો, સાથે જ તમને ભારતીય શેરબજારના ઉતાર-ચઢાવ સામે સુરક્ષા પણ મળે છે. આથી, ફંડ ઓફ ફંડ્સ રોકાણ દ્વારા વિદેશી શેરોમાં રોકાણ કરો, જે ઘટતા સેન્સેક્સ સામે હેજ ઓફર કરીને તમને મદદ કરી શકે છે. ઘણી બધી વૈશ્વિક કંપનીઓએ તેમના સમકક્ષો કરતાં મોટા માર્જિનથી અસાધારણ રીતે શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું છે. એફઓએફ દ્વારા તેમની સફળતાનો હિસ્સો બનવું સરળ બની ગયું છે.

૨. પ્રત્યક્ષ રોકાણ

વિદેશી શેર ટ્રેડિંગનો થોડો વધુ સીધો માર્ગ કે જેમાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ રોકાણની જરૂર પડે છે, તે છે આંતરરાષ્ટ્રીય ફંડ્સમાં સીધું રોકાણ. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય રહેવાસીઓ પાસે કોઈપણ પરવાનગી વિના દર વર્ષે પ્રત્યક્ષ વિદેશી રોકાણોમાં મહત્તમ $250,000 સુધીનું રોકાણ કરવાનો વિકલ્પ છે. આ આરબીઆઈની લિબરલાઈઝ્ડ રેમિટન્સ સ્કીમનો એક ભાગ છે. જો કે, કોઈપણ આપેલા વર્ષમાં રોકાણ કરાયેલા કુલ ભંડોળની રકમ પર વાર્ષિક મર્યાદા છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ફંડમાં આવી કોઈ મર્યાદા નથી. તમે આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રોકર સાથે સરળતાથી ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ ખોલાવી શકો છો. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રોકર સાથે એકાઉન્ટ ખોલવા માટે તમને વિદેશી પત્રવ્યવહારના સરનામાની (ઓછામાં ઓછા યુએસમાં) જરૂર નથી.

આ પણ વાંચો: ભારતીય શેરબજાર વિરુદ્ધ યુએસ શેરબજાર

૩. એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETFs)

વિદેશી શેર ટ્રેડિંગ માટે ત્રીજો વિકલ્પ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સમાં રોકાણનો છે. સરેરાશ ઈટીએફના ભાવો આખો દિવસ બદલાતા રહે છે. તે સમગ્ર દિવસ દરમિયાન ખરીદવામાં અને વેચવામાં આવે છે. આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ કરતાં અલગ છે — જે બજાર બંધ થયા પછી દિવસે સામાન્ય રીતે એક જ વાર વેચાય છે અથવા ખરીદાય છે. તમે આંતરરાષ્ટ્રીય સૂચકાંકો પર ઉપલબ્ધ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ ખરીદી શકો છો, જે આંતરરાષ્ટ્રીય શેરોના બાસ્કેટમાં જરૂરી એક્સપોઝર (પ્રવેશ) આપે છે. આ ફંડ્સ મેળવવા માટે તમને વિદેશી બજારોના પ્રત્યક્ષ એક્સપોઝરની જરૂર નથી. ભારતીય બ્રોકર્સ સ્થાનિક બજારમાંથી સીધા જ રોકાણના વિકલ્પ તરીકે એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ પણ ઓફર કરે છે.

યાદ રાખો કે તમે જે ઈટીએફમાં રોકાણ કરવા માંગો છો, તે સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયામાં નોંધાયેલું હોવું જોઈએ. ઈટીએફમાં રોકાણ કરવાથી વ્યક્તિ પોતાનું ટ્રેડિંગ રિસ્ક ઘટાડે છે, કારણ કે આ ફંડ્સ મોટા પ્રમાણમાં કોઈ ઇન્ડેક્સની હિલચાલની નકલ કરે છે. તેમ જ ઈટીએફનો એક્સપેન્સ રેશિયો મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછો હોય છે. ઈટીએફમાં રોકાણ કરવા માટે તમને કાં તો ભારતીય કંપની અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય કંપની સાથે બ્રોકરેજ એકાઉન્ટની જરૂર પડશે. જો કે, આ ફંડ્સ સુધી પહોંચ મેળવવા માટે તમને માત્ર એટલી જ જરૂરિયાત છે.

નિષ્કર્ષ

હવે તમે વિદેશી શેર ટ્રેડિંગના ત્રણ અલગ-અલગ રસ્તાઓથી વાકેફ છો, ત્યારે તેના જોખમોને જાણવું પણ જરૂરી છે. સૌથી પ્રથામ, ચલણ વિનિમયનું જોખમ છે. જો તમે તમારા વિદેશી શેરોમાંથી નફો મેળવો છો, તો પણ રૂપિયાના ઘટતા મૂલ્ય તમારા વિનિમય દરને અસર કરી શકે છે અને તમારા નુક્શાનનું જોખમ વધારી શકે છે. ભારતીય બ્રોકર્સ સાથે ટ્રેડિંગ કરવાની સરખામણીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ ખોલવા ઘણા વધુ ખર્ચાળ છે. સરેરાશ ભારતીય બ્રોકરની તુલનામાં હાલમાં માર્જિન મનીની જરૂરિયાત નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. વધુમાં બ્રોકરેજ ચાર્જિસ પણ વધારે છે. યુએસમાં તે પ્રતિ ટ્રેડ 0.75%થી 0.9% છે. આ જોખમો સામે સાવધ રહેવાથી તમને વિદેશી શેરોમાં સ્માર્ટ રોકાણની પસંદગી કરવામાં મદદ મળી શકે છે.

ભારતીય શેરબજાર મૂડી નિર્માણ, સંપત્તિ સર્જન અને કોર્પોરેટ વૃદ્ધિને સક્ષમ કરીને દેશના અર્થતંત્રમાં કેન્દ્રિય ભૂમિકા ભજવે છે. રોકાણકારો માટે તે દેશની કેટલીક સૌથી સફળ કંપનીઓમાં ઇક્વિટી ધરાવીને સમય સાથે નાણાં વધારવાની તક આપે છે. એન્જલ વન એક શક્તિશાળી ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ, એઆરક્યૂ પ્રાઈમ સ્માર્ટ સલાહો, IPO એક્સેસ અને સંશોધન-આધારિત આંતરદૃષ્ટિ સાથે શેરબજારને તમારી આંગળીના ટેરવે લાવે છે. તમે નાની શરૂઆત કરી રહ્યા હોવ કે લાંબાગાળાનો પોર્ટફોલિયો બનાવી રહ્યા હોવ, શેરબજાર સંપત્તિ માટે એક શક્તિશાળી માધ્યમ બની શકે છે.