ફોરેઇન બોન્ડ્સ: ફોરેઇન બોન્ડ્સના પ્રકાર

ફોરેઇન બોન્ડ્સ એ એક ડેટ ઇન્સ્ટ્રૂમેન્ટ છે જે તેના પોતાના દેશ સિવાયના અન્ય દેશમાં લેણદાર દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે અને તે માર્કેટની કરન્સીમાં નિર્ધારિત છે જ્યાં તે વેચાઈ રહ્યું છે. સરકારો, ફાઇનાન્સિયલ ઇન્સ્ટીટ્યૂશન્સ અને એન્ટરપ્રાઇસિસ વિદેશી રોકાણકારો પાસેથી ફંડ એકત્ર કરવા માટે ફોરેઇન બોન્ડ બહાર પાડે છે.

આ બોન્ડ હોસ્ટ કન્ટ્રીના ડોમેસ્ટિક બોન્ડ માર્કેટમાં જારી કરવામાં આવે છે અને દેશના કાયદાનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. ફોરેઇન બોન્ડ જારીકર્તાઓને નાણાંના વ્યાપક સોર્સની ઍક્સેસ પ્રદાન કરે છે અને સાથે સાથે રોકાણકારોને ઇન્ટરનેશનલ ડેટા માર્કેટ સાથે જોડે છે.

કી ટેકવેઝ

• ફોરેઇન બોન્ડ્સ અન્ય દેશના ડોમેસ્ટિક બોન્ડ માર્કેટમાં નોન-રેસિડેન્ટ લેણદારો દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે, જે દેશમાં જારી કરવામાં આવે છે તેની કરન્સીમાં નિર્ધારિત હોય છે.
• સામાન્ય પ્રકારોમાં યાન્કી બોન્ડ્સ (યુએસ), સમુરાઈ બોન્ડ્સ (જાપાન) અને બુલડોગ બોન્ડ્સ (યુકે)નો સમાવેશ થાય છે.
• ફોરેઇન બોન્ડ્સ જારીકર્તાઓને ઇન્ટરનેશનલ કેપિટલ માર્કેટ્સમાં પ્રવેશ કરવામાં અને ફંડ્સના સોર્સને ડાયવર્સિફાઇ કરવામાં મદદ કરે છે.
• રોકાણકારો કરન્સી રિસ્ક, વ્યાજ દરનું જોખમ, ફુગાવાનું જોખમ અને રાજકીય જોખમ જેવા જોખમોનો સામનો કરે છે.

ફોરેઇન બોન્ડ્સ શું છે?

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ફોરેઇન બોન્ડ્સ એ અન્ય દેશના ડોમેસ્ટિક બોન્ડ માર્કેટમાં નોન-રેસિડેન્ટ એન્ટીટી દ્વારા જારી કરાયેલા બોન્ડ્સ છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ભારતીય કંપની જાપાનમાં જાપાનીઝ રોકાણકારો માટે જાપાનીઝ યેનમાં બોન્ડ બહાર પાડે છે, તો તે બોન્ડને ફોરેઇન બોન્ડ ગણવામાં આવે છે. આ સાધનો સામાન્ય રીતે લોકલ ફાઇનાન્સિયલ ઇન્સ્ટીટ્યૂશન્સ દ્વારા ગોઠવવામાં આવે છે અને જારી કરનાર દેશના કેપિટલ માર્કેટ માં રોકાણકારો વચ્ચે વિતરિત કરવામાં આવે છે.

ફોરેઇન બોન્ડ્સના પ્રકાર

નીચે ફોરેઇન બોન્ડ્સના કેટલાક વિવિધ પ્રકારો જણાવ્યા છે.

યાન્કી બોન્ડ્સ

આ વિદેશી બોન્ડ્સ યુએસ ડોલર-ડીનોમિનેટેડ બોન્ડ્સ છે, જે અમેરિકન બોન્ડ માર્કેટમાં વિદેશી લેણદારો દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે. આ બોન્ડના જારીકર્તાઓ સામાન્ય રીતે ફોરેઇન ગવર્નમેન્ટ્સ અથવા સંસ્થાઓ, સુપ્રાનેશનલ અને હાઇ રેટિંગ ધરાવતા કોર્પોરેટ લેણદારો હોય છે. યાન્કી બોન્ડ સાથે અમુક લાક્ષણિકતાઓ જોડાયેલી છે.

ઉદાહરણ તરીકે, ઇન્ટરનેશનલ બોન્ડ ઇશ્યુનું નિયમન થાય અને ડોક્યુમેન્ટ્સમાં તમામ વિગતો સાથે સંપૂર્ણ ખુલાસો કરવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે એસઇસી દ્વારા કરવામાં આવેલી જરૂરિયાત. યાન્કી બોન્ડના જારીકર્તાઓએ યુએસ સિક્યોરિટીઝ ડિસ્ક્લોઝર ધોરણોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે (ઘણીવાર યુએસ જીએએપી સાથે સુમેળ સાધવામાં આવે છે અને ફોરેઇન એજન્સીઓને બદલે અમેરિકન ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સીઓ દ્વારા રેટિંગ મેળવવાની જરૂર હોય છે).

સમુરાઈ બોન્ડ્સ

આ ફોરેઇન બોન્ડ્સ સ્થાનિક જાપાનીઝ માર્કેટ્સમાં એવા લેણદારો દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે જે જાપાનીઝ નથી. આ બોન્ડની મેચ્યોરિટી માટેનો સમયગાળો 30 વર્ષ સુધીનો હોઈ શકે છે.

જ્યારે સુપ્રાનેશનલ એન્ટીટીઝને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે, ત્યારે સોવરેઇન્સ, ક્વોલિટી પ્રાઇવેટ કોર્પોરેશન્સ સાથે, સમુરાઈ બોન્ડ જારી કરવા માટે પણ પરવાનગી આપવામાં આવી શકે છે. જો તેમની પાસે જાપાનીઝ ટ્રેડ લિંક્સ હોય, તો તેમને વધુ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ રજિસ્ટર્ડ બોન્ડ્સ સાથે સંકળાયેલી સેટલમેન્ટ અને એડમિનિસ્ટ્રેટિવ પ્રોસેસ ખર્ચાળ છે.

બુલડોગ બોન્ડ્સ

આ ફોરેઇન બોન્ડ્સ યુકેના સ્થાનિક સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાં ઉપલબ્ધ છે અને સ્ટર્લિંગ-ડીનોમિનેટેડ છે. મેચ્યોરિટી માટે જરૂરી સમયગાળો 5 વર્ષથી 25 વર્ષ કે તેથી વધુનો હોય છે.

ફોરેઇન બોન્ડ્સ સાથે સંકળાયેલા જોખમો

જ્યારે રોકાણકારો ફોરેઇન બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરવા માટે ઉત્સુક હોય છે, ત્યારે તેઓએ યાદ રાખવું જોઈએ કે તેઓ તેમની સાથે નીચેના જોખમો ધરાવે છે.

વ્યાજ દરનું જોખમ

ફોરેઇન બોન્ડ્સ વ્યાજ દરનું જોખમ સાથે લાવે છે. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે વ્યાજ દરો વધે છે, ત્યારે આ બોન્ડ્સનું રીસેલ વેલ્યૂ અથવા માર્કેટ પ્રાઇસ ઘટે છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક રોકાણકાર પાસે 10-વર્ષનો બોન્ડ છે જે 4 ટકા ચૂકવે છે અને પછી જાણવા મળે છે કે વ્યાજ દર વધીને 5 ટકા થઈ ગયો છે. આવકના તફાવતને સરભર કરવા માટે કિંમતમાં ઘટાડા વિના ફોરેઇન બોન્ડ્સ લેવા માટે માત્ર મુઠ્ઠીભર રોકાણકારો જ તૈયાર હશે.

ફુગાવાનું જોખમ

જ્યારે તમે પૂર્વ-નિર્ધારિત વ્યાજ દરે બોન્ડ ખરીદો છો, ત્યારે તેનો અર્થ એ છે કે બોન્ડનું આંતરિક મૂલ્ય તે ફુગાવાની રકમ સાથે જોડાયેલું છે જે તેની યીલ્ડમાંથી દૂર થઈ શકે છે. જો કોઈ રોકાણકાર 5 ટકા વ્યાજ દરે બોન્ડ ખરીદે જ્યારે ફુગાવો 3 ટકા હોય, તો રોકાણકારનું રીઅલ પેઆઉટ ચોખ્ખા તફાવત જેટલી હોય છે જે 2 ટકા છે.

કરન્સીનું જોખમ

આ જોખમ તમામ ફોરેઇન બોન્ડ સાથે જોડાયેલું છૂપાયેલું જોખમ છે. આને વધુ સારી રીતે સમજવા માટે, આ ઉદાહરણને સમજો. ધારો કે કોઇ ફોરેઇન બોન્ડ યૂરોપીન કરન્સીમાં 7 ટકા રિટર્ન આપે છે, પરંતુ જ્યારે તેને ભારતીય રૂપિયામાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે એક્સચેન્જ રેટના તફાવતને કારણે રિટર્ન ઘટીને 2 ટકા થઈ જાય છે.

રાજકીય જોખમ

ફોરેઇન બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરતા પહેલા, તે નિર્ણાયક છે કે રોકાણકારો બોન્ડ જારી કરવા માટે જવાબદાર સરકારને ધ્યાનમાં લે અને તે સ્થિર છે કે નહીં તે ધ્યાનમાં લે. વધુમાં, તેઓએ બોન્ડ જારી થવાને લગતા કાયદાઓ અને પ્રવર્તમાન કોર્ટ સિસ્ટમ વિશે વિચારવું જોઈએ. વિદેશી બોન્ડ સાથે સંકળાયેલા રાજકીય જોખમોમાં એક સંભવિત સમસ્યા એ છે કે બોન્ડ જારી કરનાર દેશ તેમનું દેવું ચૂકવવામાં અસમર્થ સાબિત થઇ શકે છે. તેથી, રોકાણકારોએ પોતાની મૂળ રકમ અને વ્યાજનો અમુક હિસ્સો કે સંપૂર્ણ રકમ પણ ગુમાવવી પડી શકે છે.

ક્રેડિટ જોખમ

એવું જોખમ છે કે ફોરેઇન બોન્ડ્સનો ઇશ્યુઅર તેના વ્યાજ અથવા પ્રિન્સિપલ રીપેમેન્ટ જવાબદારીઓ પૂરી કરવામાં નિષ્ફળ જશે. આ જોખમ જારી કરનાર સરકાર, કંપની અથવા નાણાકીય સંસ્થાની નાણાકીય સ્થિરતા અને ક્રેડિટ યોગ્યતા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.

જો ઇશ્યુઅર નાણાકીય મુશ્કેલીઓમાં મુકાય છે અથવા બોન્ડ પર ડિફોલ્ટ થાય છે, તો રોકાણકારોને મોડી ચૂકવણી મળી શકે છે અથવા તેમના રોકાણ કરેલા ભંડોળમાંથી કેટલીક રકમ ગુમાવી શકે છે. પ્રતિષ્ઠિત રેટિંગ એજન્સીઓના ક્રેડિટ રેટિંગનો ઉપયોગ ઘણીવાર ફોરેઇન બોન્ડ્સ સાથે સંકળાયેલા ક્રેડિટ રિસ્કની રકમ નક્કી કરવા માટે કરવામાં આવે છે.

નિષ્કર્ષ

ફોરેઇન બોન્ડ્સ સરકારો અને સાહસોને ઇન્ટરનેશનલ માર્કેટ્સમાંથી ફંડ એકત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે, જ્યારે રોકાણકારોને ગ્લોબલ ડેટ પ્રોડક્ટ્સની ઍક્સેસ મળે છે. ફોરેઇન માર્કેટ્સમાં બોન્ડ જારી કરીને, દેવાદારો તેમના ફંડ સોર્સને ડાયવર્સિફાઇ કરી શકે છે અને મોટા ઇન્વેસ્ટર બેઝ સુધી પહોંચી શકે છે.

જો કે, ફોરેઇન બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરતા પહેલા, રોકાણકારોએ કરન્સીમાં વધઘટ, વ્યાજ દરમાં ફેરફાર, ક્રેડિટ રિસ્ક અને રાજકીય સ્થિતિઓ જેવા પાસાઓનું કાળજીપૂર્વક એનાલિસિસ કરવું જોઈએ, જે તમામ સંભવિત નફા અને રીપેમેન્ટની સ્થિરતા પર અસર કરી શકે છે.