NSE માલિકીની વિગતો: NSE IPOના ટોચના શેરહોલ્ડર્સ વિશે જાણો

NSEના માલિકી માળખામાં પ્રોમોટર હોલ્ડિંગ 0% છે, જ્યારે સામાન્ય જાહેર શેરહોલ્ડર્સ પાસે 64.44% અને ટ્રેડિંગ મેમ્બર્સ તથા તેમના સહયોગીઓ (associates) પાસે 35.56% હિસ્સો છે. 10.72% હિસ્સા સાથે લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (LIC) NSEનો સૌથી મોટો શેરહોલ્ડર છે.

નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) ઓફ ઈન્ડિયા એક ‘ડિમ્યુચ્યુઅલાઈઝ્ડ’ સ્ટોક એક્સચેન્જ તરીકે કામ કરે છે. એનો અર્થ એ થાય છે કે NSEમાં કોઈ ચોક્કસ ઓળખી શકાય તેવો પ્રોમોટર કે પ્રોમોટર ગ્રૂપ નથી.

ભારતીય નિયમો મુજબ, માલિકી, સંચાલન (મેનેજમેન્ટ) અને ટ્રેડિંગના અધિકારો એકબીજાથી સંપૂર્ણપણે અલગ રહે તે માટે આ પ્રકારનું માળખું બનાવવામાં આવ્યું છે.

30 જૂન, 2026ના રોજ NSEનું શેરહોલ્ડિંગ માળખું

NSEના શેરહોલ્ડિંગ માળખા અનુસાર કુલ ચૂકવાયેલી ઈક્વિટી મૂડી 2,47,50,00,000 શેરની છે. પ્રોમોટર અને પ્રોમોટર ગ્રૂપ કેટેગરી પાસે 0% શેર છે.

સામાન્ય જાહેર શેરહોલ્ડર્સ પાસે 64.44% હિસ્સો છે, જ્યારે ટ્રેડિંગ મેમ્બર્સ અને તેમના સહયોગીઓ પાસે 35.56% હિસ્સો છે. NSEના તમામ શેર ડીમેટ સ્વરૂપમાં જ રાખવામાં આવ્યા છે.

NSEના ટોચના શેરહોલ્ડર્સ

31 માર્ચ, 2026 સુધીના આંકડા મુજબ, લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (LIC) 10.72% હિસ્સા સાથે NSEનો સૌથી મોટો શેરહોલ્ડર છે. અન્ય મોટા શેરહોલ્ડર્સમાં અરાંડા ઈન્વેસ્ટમેન્ટ્સ (મોરેશિયસ) પીટીઈ લિમિટેડ પાસે 4.54% અને સ્ટોક હોલ્ડિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ પાસે 4.44% હિસ્સો છે.

આ યાદીમાં ભારતીય તેમજ વિદેશી એમ બંને પ્રકારની સંસ્થાકીય કંપનીઓ સામેલ છે.

વિદેશી માલિકીની મર્યાદા

NSE માટે મંજૂર થયેલી વિદેશી માલિકીની મહત્તમ મર્યાદા 49% છે. 30 જૂન, 2026 સુધીમાં આ મર્યાદામાંથી 27.88% હિસ્સાનો ઉપયોગ થયો હતો. અગાઉના ત્રિમાસિક ગાળામાં પણ આ પ્રમાણ લગભગ 28%ની આસપાસ જ રહ્યું હતું.

પેટાકંપનીઓ અને સહયોગી કંપનીઓ

NSEની કેટલીક સીધી પેટાકંપનીઓ (subsidiaries) છે, જેમાં NSE ક્લિયરિંગ લિમિટેડ અને NSE ઈન્વેસ્ટમેન્ટ્સ લિમિટેડનો સમાવેશ થાય છે. આ બંને કંપનીઓમાં NSE 100% માલિકી ધરાવે છે.

મુખ્ય સહયોગી કંપનીઓમાં નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી લિમિટેડ (NSDL)માં 15% હિસ્સો અને રિસીવેબલ્સ એક્સચેન્જ ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડમાં 30% હિસ્સો સામેલ છે.

FY26માં વ્યૂહાત્મક હિસ્સાનું વેચાણ અને મૂડીમાં ફેરફાર

નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) દરમિયાન NSEએ NSDLમાં પોતાનો હિસ્સો 24%થી ઘટાડીને 15% કર્યો હતો, જેનાથી કંપનીને ₹1,362.57 કરોડનો કર-પહેલાંનો (pre-tax) નફો થયો હતો.

બોનસ શેર આપ્યા બાદ NSEની ચૂકવાયેલી ઈક્વિટી મૂડી વધીને ₹247.50 કરોડ થઈ હતી. આ ઉપરાંત, NSEએ ટેલેન્ટસ્પ્રિન્ટ (Talentsprint)માં પણ પોતાનો હિસ્સો ₹244.85 કરોડમાં વેચ્યો હતો.

સંચાલન અને માલિકી

NSEના ગવર્નિંગ બોર્ડમાં પબ્લિક ઈન્ટરેસ્ટ ડિરેક્ટર્સની બહુમતી છે. આ વ્યવસ્થા અલગ-અલગ હિતધારકોના હિતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે રાખવામાં આવી છે.

કોઈપણ એક શેરહોલ્ડર પાસે 15% કે તેથી વધુ વોટિંગ રાઈટ્સ (મતાધિકાર) નથી. NSEને હાલના શેરહોલ્ડર્સ દ્વારા ઓફર ફોર સેલ (OFS) મારફતે IPO લાવવા માટે SEBI તરફથી ‘નો-ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ’ (NOC) પણ મળી ગયું છે.

NSE IPOનું ઓફર સાઈઝ

NSE IPOમાં ₹1ની ફેસ વેલ્યૂ ધરાવતા વધુમાં વધુ 12,64,36,650 ઈક્વિટી શેરના સેકન્ડરી સેલનો સમાવેશ થાય છે.

નીચલી ફ્લોર પ્રાઈસ પર આ ઓફરનું કુલ મૂલ્ય ₹21,486.45 કરોડ થાય છે. જો ટ્રાન્ઝેક્શન મહત્તમ કેપ પ્રાઈસ સુધી પહોંચે, તો ઓફરનું કુલ મૂલ્ય વધીને ₹22,561.57 કરોડ થઈ શકે છે.

આ આધારે, IPO આવ્યા બાદ NSEનું કુલ માર્કેટ કેપિટલાઈઝેશન ₹4,20,750.00 કરોડથી ₹4,41,787.50 કરોડની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે.

NSE IPOની પ્રાઈસ બેન્ડ અને બિડિંગની વિગતો

NSE IPO માટે ઈક્વિટી શેરની પ્રાઈસ બેન્ડ ₹1,700થી ₹1,785 પ્રતિ શેર નક્કી કરવામાં આવી છે. રોકાણકારો ઓછામાં ઓછા 8 ઈક્વિટી શેર માટે અને ત્યારબાદ 8ના ગુણાંકમાં બિડ કરી શકે છે.

યોગ્ય કોર્પોરેટ કર્મચારીઓ માટે રાખવામાં આવેલા અનામત હિસ્સા હેઠળ પ્રતિ શેર ₹170નું એમ્પ્લોયી ડિસ્કાઉન્ટ આપવામાં આવે છે. કર્મચારી કેટેગરી માટે કુલ ₹70.00 કરોડ સુધીના શેરની ફાળવણીનું મૂલ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.

NSE IPOની મહત્વની તારીખો (ટાઈમલાઈન)

સંસ્થાકીય એન્કર રોકાણકારો માટે બિડિંગ 16 સપ્ટેમ્બર, 2026, બુધવારે શરૂ થઈને તે જ દિવસે પૂરું થયું હતું. સામાન્ય રોકાણકારો માટે બિડિંગ વિન્ડો 17 સપ્ટેમ્બર, 2026, ગુરુવારે ખુલ્લી હતી.

તમામ કેટેગરી માટે બિડિંગ 21 સપ્ટેમ્બર, 2026, સોમવારે બંધ થશે. એક્સચેન્જ સાથે શેર ફાળવણીના આધારને આખરી ઓપ આપવાની પ્રક્રિયા 22 સપ્ટેમ્બર, 2026, મંગળવારે થશે.

નિષ્કર્ષ

NSEનું માલિકી માળખું 0% પ્રોમોટર હોલ્ડિંગ, 64.44% જાહેર માલિકી અને ટ્રેડિંગ મેમ્બર્સ તથા તેમના સહયોગીઓની 35.56% હોલ્ડિંગથી બનેલું છે. 10.72% હિસ્સા સાથે LIC NSEનો સૌથી મોટો શેરહોલ્ડર છે.

NSEના સંચાલન માળખામાં પબ્લિક ઈન્ટરેસ્ટ ડિરેક્ટર્સની બહુમતી છે, જે તમામ હિતધારકોના હિતોનું ધ્યાન રાખતી એક વ્યવસ્થાનો ભાગ છે.