ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ માર્કેટ

ગોલ્ડ ફ્યુચર્સમાં કામકાજ

સોનાએ તેની ચમક અને ઘનતાને કારણે લોકોને આકર્ષિત કરે છે. કિંમતી ધાતુને સરળતાથી ઈચ્છીત ડિઝાઇનમાં આકાર આપી શકાય છે. સમય જતાં સોનું એકત્રિત કરી શકાય તેવી કોમોડિટી તરીકેનો દરજ્જો, સંપત્તિ અને શક્તિના પ્રતીક બનવા લાગ્યું છે..

ભારતીયો પણ હજારો વર્ષથી  સોના પ્રત્યે આકર્ષણ  ધરાવે છે. માટે મૂલ્યવાન  કિંમતી ધાતુ છે જે તહેવારો પર,, ધાર્મિક અને સામાજિક પ્રસંગોમાં સોનાની જ્વેલરી  પહેરવા તથા ખરીદવામાં આવે છે. અને કેટલીક ભોજન સામગ્રીમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. વધુ કારણોસર સોનાનો ફ્યુચર વાયદો વધી રહ્યો છે..

સોનાની માંગ

  કે ભારતીયોએ2019માં 750-850 ટનનું સોનું ખરીદ્યું  હોય તેવો અંદાજ છે. આ  વિશ્વમાં આ કિંમતી ધાતુ માટે સૌથી મોટા બજારોમાંથી એક બનાવે છે. લગ્ન પ્રસંગના સમયમાં મોટાભાગે વેચાણ થાય છે - 50 ટકાની વાર્ષિક સોનાની માંગ લગ્નોત્સવ માટે છે!

રોકાણ તરીકે વિશ્વભરમાં ભારતીયો તથા અન્ય સ્થળો તરફથી સોનાની પણ માંગરહેલી હોય છે. ઘણા લોકો સોનું એક સુરક્ષિત સંપત્તિ તરીકે વિચારે છે જેના મારફતે સારું વળતર મળે છે. અલબત્ત, ભારતમાં ઇક્વિટીએ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સોનું આઉટપરફોર્મ કર્યું છે.

આર્થિક મંદીમાં સોનું  હેજ તરીકે કાર્ય કરતું હોવાથી ફંડ મેનેજરો પોર્ટફોલિયોમાં કેટલાક પ્રમાણમાં સોનું ધરાવતા હોય છે.  એટલે કે સોનાની કિંમતો ઇક્વિટી જેવી સંપત્તિઓની વિપરીત દિશામાં જતી હોય છે. આર્થિક વૃદ્ધિના સમયે કંપનીઓ સારી રીતે કામગીરી કરે છે અને તેને લીધે શેરોની કિંમતોમાં વધારો થાય છે.  અને રિટર્નના સંદર્ભમાં સોના કરતા સારું વળતર આપે છે. જોકે મંદીના સમયમાં સોનું સારો દેખાવ નોંધાવે છે, કારણ કે લોકો આ કિંમતી ધાતુમાં રોકાણ કરવાનું વલણ ધરાવે છે. સોનાને એક રક્ષણાત્મક રોકાણ તરીકે માનવામાં આવે છે - જે આર્થિક મંદીના સમયમાં સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.. વધુમાં, સોનું ફુગાવા સામે રક્ષણ પણ આપવું હોય તેવો સારો ટ્રેક રેકોર્ડ ધરાવે છે.

વિશ્વની મધ્યસ્થ બેન્કો - રિઝર્વ બેંક ઇન ઇન્ડિયા - કેટલીક રકમનું સોનું તેમની તિજોરીમાં રાખવાનું પસંદ કરે છે, કારણ કે કિંમતી ધાતુને કરન્સી કરતાં વધુ સ્થિર માનવામાં આવે છે. સોનું અણધારી આર્થિક ઘટનાઓ સામે કેટલાક પ્રમાણમાં વીમા તરીકે કાર્ય કરે છે.

ગોલ્ડનો ઉપયોગ તેની વિવિધ ગુણવત્તાઓ જેમ કે ક્વોલિટી, ઉચ્ચ ગલન સ્થાન અને સ્થિરતાને કારણે ઉત્પાદનમાં (કેટલાક હદ સુધી) પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ અવકાશ, દવા, ટેક્નોલોજી અને ડેન્ટિસ્ટ્રી જેવા ક્ષેત્રોમાં થાય છે. જો કે હકીકત એ છે કે નવા માઇન્ડ સોનાના 75 ટકાનો ભાગ હોય છે,જે જ્વેલરીમાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

ઉત્પાદન અને કિંમતો

લાંબા સમયથી, દક્ષિણ આફ્રિકા વિશ્વનો સૌથી મોટો ગોલ્ડ પ્રોડ્યુસર હતો. આ પરિસ્થિતિ પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં બદલાઈ ગઈ છે, અને વર્ષ 2017માં સૌથી નોંધપાત્ર પ્રાથમિક ગોલ્ડ ઉત્પાદક ચાઇના હતા, ત્યારબાદ ઑસ્ટ્રેલિયા (300 મીટર), રશિયા (255 મીટર) અને યુએસએ (245 એમટી) હહતા.

સોનું  મોંઘુ હોવા પાછળનું કારણ તેનું  ઉત્પાદન ઓછું થાય છે. વર્ષ 2018 માં ફક્ત 3,300 ટન જ દુનિયામાં ઉત્પન્ન કરવામાં આવ્યા હતા. તેની તુલનામાં  સ્ટીલનું લગભગ 149 મિલિયન ટન  ઉત્પાદન કરવામાં આવ્યું હતું!

અમે ઉપર ઉલ્લેખ કર્યો તે અનુસાર સોનાની કિંમતોમાં આર્થિક મંદીના સમયમાં વધારો થાય છે. વ્યાજ દરો પણ કિંમતોને અસર કરે છે - જ્યારે વ્યાજ દર વધે છે ત્યારે રોકાણકારો પોતાના નાણાંને સોનાથી બદલી નિશ્ચિત આવક સાધનોમાં મૂકવાનું પસંદ કરશે. અન્ય સીઝનેલિટીની પણ અસર થાય છે. ભારતમાં સોનાની કિંમતો કેટલાક સમયે વધે છે જેમ કે દિવાળી અને લગ્નની મોસમ. યુદ્ધ અને નાગરિક અનિશ્ચિતતાના સમયે લોકો સોનું રાખવાનું પસંદ કરી શકે છે કારણ કે તે સરળ પોર્ટેબલ છે અને તેની વ્યાપક સ્વીકાર્ય છે.

યુએસ ડૉલર અને સોનાના મૂલ્ય વચ્ચે પણ સંબંધ છે. એક નબળા ડૉલર સોનાની કિંમતોમાં વધારો કરશે. આ કારણ કે ડૉલરની નબળાઈ એક નબળા અર્થવ્યવસ્થાને સૂચવે છે, અને લોકો તેના બદલે એવા રોકાણના વિકલ્પની બદલે સોનામાં રોકાણ કરશે જેની કામગીરી અર્થવ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલી છે.

સોનાના ફ્યુચર્સ:

વાસ્તવમાં સોનાનું હોલ્ડિંગ જાળવી રાખ્યા વગર સોનામાં રોકાણ કરવાની અન્ય માર્ગ છે, અને વાયદાની ખરીદવાનો છે. ગ્લોબલ માર્કેટ્સ કંપની CME ગ્રુપના મતે, "ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ સોનાના વ્યવસાયિક ઉત્પાદકો અને વપરાશકર્તાઓ માટે સાધનોને હેજ કરી રહ્યા છે. તેઓ પોર્ટફોલિયો વિવિધતા માટે વૈશ્વિક સોનાની કિંમતમાં સંશોધન કરે છે અને તકો પૂરી પાડે છે..”

આ ભવિષ્યમાં ન્યૂ યોર્ક મર્કેન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (Nymex) અને ટોકિયો કમોડિટી એક્સચેન્જ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સચેન્જ પર વેપાર કરવામાં આવે છે. ભારતમાં તમે મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (એમસીએક્સ) પર આ ફ્યુચર્સના ટ્રેડ કરી શકો છો.

કારણ કે સોનાની કિંમતો ઇક્વિટી જેવી અન્ય ઘણી સંપત્તિઓના વિપરીત દિશામાં જાય  છે, તેથી તે હેજિંગનો શ્રેષ્ઠ સ્રોત છે. અલબત્ત, ભૌતિક રૂપમાં સોનું ધારણ અને વેપાર કરવું સુવિધાજનક નથી કારણ કે સુરક્ષા સંબંધિત સમસ્યાઓ અને ધાતુની શુદ્ધતાનું મૂલ્યાંકન કરવું. તમે ખરેખર, મેચ્યોરિટી સુધી આ ભવિષ્યને પકડી શકો છો અને મેટલની ડિલિવરી લઈ શકો છો. પરંતુ જો તમે સમાપ્તિ પહેલાં તેમને વેચો છો તો તમે ક્યારેય પઝેશન લીધા વગર ટ્રેડ કરી શકો છો. આ ફ્યુચર કોન્ટ્રેક્ટનું સેટલમેન્ટ દર મહિનાની 5મી તારીખે થાય છે. જો તમે મેટલની ભૌતિક ડિલિવરી લેવા માંગતા નથી તો તમારે મહિનાની  પહેલી તારીખ અગાઉ તમારી સ્થિતિને સ્ક્વેર ઑફ કરવી જોઈએ. 995 શુદ્ધતાના સોનાના બારમાં વિતરણ કરવામાં આવે છે.

જે લોકો મૂલ્યવાન ધાતુમાં કિંમતની મૂવમેન્ટથી નફો લેવા માંગે છે, તેઓ માટે આ ફ્યુચર ઓપ્શન શ્રેષ્ઠ છે. સોનાના ફ્યુચર કોન્ટ્રેક્ટ અનેક કદમાં ઉપલબ્ધ છે, જેથી તમે તમારા બજેટને અનુકૂળ હોય તે શોધી શકો. ઉદાહરણ તરીકે જો તમે અગ્રણી ખેલાડી છો તો તમને 1 કિલો માટે સોનાનો કોન્ટ્રેક્ટ મળી શકે છે. મિની (100 ગ્રામ), ગિની (8 ગ્રામ) અને પેટલ (1ગ્રામ) જેવી કેટલીક નાની સાઇઝ પણ છે. સૌથી લોકપ્રિય 1 કિલો સોનાનું સૌથી મમોટો કોન્ટ્રેક્ટ છે અને તે સૌથી વધુ પ્રવાહી છે.

અન્ય મોટાભાગની કોમોડિટીની જેમ ભારતમાં સોનાના વાયદાનુંમાર્જિન ખૂબ ઓછી છે, લગભગ 4 ટકા છે. તેથી આ ફ્યુચર કોન્ટ્રેક્ટ નોંધપાત્ર સ્થિતિઓ લઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે તમે માત્ર રૂપિયા 4 લાખના માર્જિન ચૂકવીને સોનાના કોન્ટ્રેક્ટમાં રૂપિયા 1 કરોડની સ્થિતિ લઈ શકશો. વ્યાપક એક્સપોઝરનો અર્થ નફા માટે વધુ તકો છે. પરંતુ જોખમો પણ વધારે છે. સોનું એક આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર કોમોડિટી છે અને દુનિયાના કોઈપણ ભાગમાં ઘટનાક્રમ ભારતમાં સોનાની કિંમતો પર પણ અસર કરશે. તમારા ધારણાઓમાં કોઈપણ ભૂલ નોંધપાત્ર નુકસાન તરફ દોરી શકે છે.

ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં ટ્રેડિંગ જોખમની ચોક્કસ સ્થિતિને વાળે છે સ્ટીલને અસર કરે છે અને વિશ્વ અર્થવ્યવસ્થામાં તેની કિંમતી ધાતુ અને તેની જગ્યા વિશે સંપૂર્ણ સમજણની જરૂર છે.

MCX પર હાલમાં સોનાના ઓપ્શન્સ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.તેને ફ્યુચર કરતાં સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે કારણ કે તમારી પાસે સ્ટ્રાઇક પ્રાઈઝ પર કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદવા/વેચવાનો અધિકાર ઓપ્શન્સમાં લેવાનો નથી. જે લોકો જોખમ લેવા ઈચ્છતા નથી તેમના માટે ‘ઓપ્શન્સ’સારો વિકલ્પ છે.

તમે ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ ઓપ્શન્સમાં કેવી રીતે ટ્રેડ કરો છો?

ભારતમાં, તમે મલ્ટી કમોડિટી એક્સચેન્જ (એમસીએક્સ) માં સોનાના ફ્યુચરનો વેપાર કરી શકો છો. ટ્રેડિંગ ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ ભૌતિક સોનાની ડિલિવરી કર્યા વગર કિંમતી ધાતુમાં વેપાર કરવાની એક સારી તક પ્રસ્તુત કરે છે. સોનાના ફ્યુચર્સમાં રોકાણ કરવા માટે તમારે માર્જિન એકાઉન્ટ અને કોમોડિટી ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટની જરૂર પડશે. આગળ તમે ટ્રેડિંગ માટે સોનાના ફ્યુચર્સનો સુવિધાજનક લોટ પસંદ કરી શકો છો. ભારતમાં, તમે 1 કિલો, મિની (100 ગ્રામ), ગિની (8 ગ્રામ) અને પેટલ (1 ગ્રામ) જેવા સોનાના ફ્યુચર વિવિધ લોટમાં રોકાણ કરી શકો છો

સોનાનું ટ્રેડ કરવાની શ્રેષ્ઠ રીત શું છે?

ગોલ્ડ ડેરિવેટિવ્સ માર્કેટમાં ટ્રેડિંગ માટે ઉપલબ્ધ છે. તમે સોનાના ફ્યુચર અને સોનામાં વેપાર કરી શકો છો. પરંતુ સોનાના ફ્યુચરમાં માં વેપાર કરવા માટે ઉચ્ચ જોખમની ક્ષમતા અને બજારની સંપૂર્ણ સમજણની જરૂર છે. તેથી એક મધ્યમ જોખમ રોકાણકાર ગોલ્ડ ETFs અને સોવરેન ગોલ્ડ બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરી શકે છે.

ગોલ્ડ ETFs પીળા ધાતુમાં એક્સપોઝર મેળવવા માટે ખર્ચ-અસરકારક રીતો પ્રદાન કરે છે.

સોનાનું ટ્રેડ કરવાનો શ્રેષ્ઠ સમય શું છે?

ભારતમાં સોનાની કિંમત વૈશ્વિક બજારમાં કિંમત સાથે વધઘટ થાય છે. સોનામાં કામકાજ કરવાનો શ્રેષ્ઠ સમય એ છે જ્યારે બજાર ઓછું અસ્થિરતા ધરાવે છે તે છે. જો તમે સ્પ્રેડ વેચી રહ્યા છો તો બજારમાં વોલેટાલિટી મધ્યમ હોવી જોઈએ. તે સવારે 11:00 વાગ્યા થી 4:00વાગ્યા વચ્ચેનો સમય યોગ્ય છે. જ્યારે યુએસ માર્કેટ ખુલે છે અને ભારતીય બજાર બંધ થાય ત્યારે બજાર સાંજે 6:00 થી 7:30  વાગ્યા વચ્ચે સૌથી વોલેટાઈલ રહે છે.

સોનાનું રોકાણનું ભવિષ્ય શું છે?

વર્ષ 2020 માં, સોનાની કિંમતમાં નોંધપાત્ર વધઘટ થઈ ગઈ છે. 2021 માં જ સોનું બુલિશ રહેવાનું છે અને વધુ  30 ટકાથી વધારવાની અપેક્ષા છે. ઘરેલું બજારમાં સોનું રિટેલ બજારમાં ઑલ-ટાઇમ હાઇ,રૂપિયા 53,000 સ્પર્શ કરી શકે છે. હંમેશા ઓછા સમયમાં વ્યાજ દર ધરાવતા સોનાના રોકાણ માઇલેજ મેળવી શકે છે, તે બજારની વધઘટ સામે એક સુરક્ષિત હેવન સંપત્તિ છે. જો કેજો તમે લાંબા ગાળાના નાણાંકીય લક્ષ્યોને પહોંચી વળવા માટે રોકાણ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો તો સોનાનું રોકાણ થોડું કૂશળ છે.

સોનાના ભવિષ્યનું પ્રતીક શું છે?

આંતરરાષ્ટ્રીય રીતે જીસી સોનાના ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખવાનું સ્વીકાર્ય પ્રતીક છે.

હું સોનાનો ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ કેવી રીતે મેળવી શકું?

સોનાનાફ્યુચર્સમાં ન્યૂ યોર્ક મર્કેન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (Nymex) અને ટોકિયો કમોડિટી એક્સચેન્જ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સચેન્જમાં વેચાણ કરવામાં આવે છે. ભારતમાં સોનાના ફ્યુચર્સના વેપાર મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જમાં (એમસીએક્સ) થાય છે.

સોનાના ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ કેટલા છે?

સોનાના ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ વિવિધ કદમાં ઉપલબ્ધ છે, જેથી તમે તમારા માટે અનુકૂળ સાઇઝ પસંદ કરી શકો. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે મોટા વેપારી છો, તો તમે 1 કિલો સોનાનો ફ્યુચર્સ ખરીદી  શકો છો. અન્યથા સોનાના ફ્યુચર નાના કદમાં લોટ પણ ઉપલબ્ધ છે, જેમ કે મિની (100 ગ્રામ), ગિની (8 ગ્રામ), અને પેટલ (1 ગ્રામ).

સોનાના ફ્યુચર ના બજારનો ઉચ્ચ લાભ ઉઠાવે છે, અને માર્જિનની જરૂરિયાત માત્ર 4 ટકા છે, જેનો અર્થ છે કે તમે માર્જિનમાં માત્ર રૂપિયા 4 લાખ ચૂકવીને સોનાના ફ્યુચર માં રૂપિયા 1 કરોડ સુધીની સ્થિતિ લઈ શકો છો.

શું તમે દિવસનું ટ્રેડ ગોલ્ડ લઈ શકો છો?

હા, સોનાની કિંમત ખૂબ જ અસ્થિર હોવાથી સોનામાં ડે ટ્રેડિંગ શક્ય છે. દિવસના વેપારીઓ વેપાર માટે વિવિધ સમયની ફ્રેમ્સ પર દૈનિક સોનાની કિંમતની ચલણનું પાલન કરે છે. ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ વિશ્વભરમાં વિવિધ એક્સચેન્જમાં ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, જેના કારણે સોનાની કિંમત માંગ અને સપ્લાયના આધારે ચઢવામાં આવે છે. કિંમતના ચળવળથી નફા મેળવવા માટે દિવસના વેપારીઓ સંપૂર્ણપણે અનુભવ માટે વેપાર કરે છે.