કોન્ટેગો સ્થિતિનો અર્થ અને લાભો અંગે સમજણ કેળવવી

6 min readUpdated on 4th Jun, 2026by Angel One
Share

એવી પરિસ્થિતિ જ્યાં કોમોડિટીની ફ્યુચર્સ પ્રાઈઝ સ્પોટ પ્રાઈઝ કરતાં વધુ હોય છે તેને કોન્ટેન્ગો પરિસ્થિતિ કહેવામાં આવે છે. ચાલો લેખમાં આ અંગે  વધુ માહિતી મેળવીએ.

કોન્ટેન્ગોનો અર્થ શું છે?

કોન્ટ્રાક્ટની માંગ અને પુરવઠાને કારણે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટની કિંમતોમાં વધારો થાય છે. કૉન્ટેન્ગો વિશે વાત કરતી વખતે, રોકાણકારો ભવિષ્યમાં વધુ ચુકવણી કરવા માટે તૈયાર છે. ચોક્કસ સમાપ્તિની તારીખ માટે વર્તમાન સ્થાનની કિંમત ઉપરનું પ્રીમિયમ સામાન્ય રીતે કૅરી કરેલા ખર્ચ સાથે સંકળાયેલ હોય છે. રોકાણકાર દ્વારા સંપત્તિને વધારે સમય માટે જાળવી રાખવા માટે કરવામાં આવતી કોઈપણ ફી કેરી કરેલા ખર્ચમાં શામેલ કરી શકાય છે.

સમાપ્તિની તારીખની નજીક ભવિષ્યના તમામ કોન્ટ્રેક્ટ પ્રાઈઝ ખરીદદારો અને વિક્રેતા પર એકત્રિત કરે છે જે આર્બિટ્રેજની તકો દૂર કરે છે. કોંટાગોમાં, સ્પૉટ ચાર્ટ્સની કિંમત સુધી પહોંચવા માટે આવા કોન્ટ્રેક્ટની કિંમતો ઘટવાનું શરૂ કરે છે.

ફ્યુચર્સ માર્કેટ્સ, સંપૂર્ણપણે, ઘણીબધી બાબત અંગે અનુમાન ધરાવે છે. જ્યારે તેમની સમાપ્તિની તારીખ વધુ દૂર હોય ત્યારે કોન્ટ્રેક્ટ વધુ અનુમાનિત હોય છે. રોકાણકાર કેટલાક અલગ કારણોસર વધુ ફ્યુચર્સ પ્રાઈઝ લૉક કરવા માંગી શકે છે. અગાઉથી જણાવ્યું તે અનુસાર, ચીજવસ્તુઓ અંગે ફ્યુચર્સની ખરીદી માટે એક સામાન્ય યોગ્યતા  વહન કરવાનો ખર્ચ છે.

તમે કૉન્ટૅન્ગોનો લાભ કેવી રીતે મેળવી શકો છો?

હવે આપણે કોંટાંગોનો અર્થ સમજી લીધો છે, તો ચાલો જાણીએ કે તેનો ટ્રેડિંગ યાત્રામાં તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકાય છે. સમાપ્તિની નજીક, કોન્ટેન્ગો આર્બિટ્રેજની તકો લાવે છે. આર્બિટ્રેજ એક વ્યૂહરચનાનો સંદર્ભ આપે છે, જ્યાં બે બજારોની કિંમતો વચ્ચેના તફાવતને કારણે કોઈ નફો રળે છે.

કૉન્ટેન્ગોની જેમ, ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સની કિંમતો સ્પૉટ પ્રાઈઝ કરતાં વધુ હોય છે. માર્કેટ કાંટાગોમાં હોય ત્યારે નફો બુક કરવા માટે આર્બિટ્રેગર સ્પોટ માર્કેટમાં સાધન ખરીદી શકે છે અને ભવિષ્યના બજારમાં તે જ ક્વૉન્ટિટી વેચી શકે છે. સમાપ્તિની નજીક, આ ટ્રેડિંગને લગતી સંખ્યા વધે છે.

ઉપરાંત કોન્ટેન્ગોમાંથી પૈસા કમાવવા માટે એક વધુ અભિગમ છે. ચર્ચા કર્યા મુજબ, સ્પૉટ પ્રાઈઝ કરતાં વધુ ફ્યુચર્સ પ્રાઈઝ ટૂંકા ગાળામાં, ખાસ કરીને ઉચા ફુગાવાના સમયે એક તેજીમય ગતિને સૂચવે છે. સ્પેક્યુલેટર્સ વધુ જથ્થો ખરીદી શકે છે કારણ કે ભવિષ્યમાં કિંમતો વધવાની અપેક્ષા છે. વ્યૂહરચના ફક્ત જો નજીકના ભવિષ્યમાં સ્પૉટની કિંમત ફ્ચુયર્સ કોન્ટ્રેક્ટની કિંમતથી વધુ હોય તો કાર્ય કરે છે. જો કે, કોઈપણ વ્યક્તિએ પોતાના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવું જોઈએ, અનેક પાસાની યોગ્ય તપાસ કરવી જોઈએ, અને પછી કોન્ટેન્ગોને ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ અને અંતિમ કૉલ કરવો જોઈએ.

કોન્ટેન્ગો પરિસ્થિતિનું ઉદાહરણ

જો કોઈ ચોક્કસ સ્ટૉક માટે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ 3 મહિનામાં ડિલિવરી માટે દરેક શેર દીઠ રૂપિયા 110 નું ટ્રેડિંગ કરી રહ્યું છે, જ્યારે તે સ્ટૉક માટે વર્તમાન બજાર કિંમત પ્રતિ શેર રૂપિયા 100 છે. દર્શાવે છે કે માર્કેટ આગામી 3 મહિનામાં સ્ટૉકની કિંમતમાં વધારો થવાની અપેક્ષા રાખે છે, અને ભવિષ્યની કિંમત તે અપેક્ષાને દર્શાવે છે.

રોકાણકારો શેર દીઠ રૂપિયા 100ની વર્તમાન બજાર કિંમત પર શેર ખરીદીને પરિસ્થિતિનો લાભ લઈ શકે છે અને એકસાથે પ્રતિ શેર રૂપિયા 110 પર 3 મહિનામાં ડિલિવરી માટે ફ્યુચર્સ  કોન્ટ્રેક્ટ વેચી શકે છે. પ્રતિ શેર રૂપિયા 10નો નફો લૉક કરશે, જે વર્તમાન બજાર કિંમત અને ભવિષ્યની કિંમત વચ્ચેનો તફાવત છે.

બૅકવર્ડેશન શું છે?

જ્યારે ફ્યુચર કોન્ટ્રાક્ટની કિંમતો કોન્ટેન્ગોના વિપરીત સ્પૉટ પ્રાઈઝ કરતાં ઓછી હોય ત્યારે માર્કેટને 'બૅકવર્ડેશન'માં માનવામાં આવે છે, જેને ફોરવર્ડેશન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં માંગ અને પુરવઠા રજૂ કરવાને લીધે બજારોમાં પછાત થઈ જાય છે. બૅકવર્ડેશન સાધન પર વધુ વેચાતા દબાણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, રોકાણકારો વર્તમાન બજાર કિંમતથી નીચે કિંમતો આગળ આવવાની અપેક્ષા રાખે છે.

કોંટાંગોનું  ડાઉનસાઇડ શું છે?

કોન્ટ્રાક્ટ્સને આપોઆપ રોલ કરી રહ્યા છે, જે કોમોડિટી ઇટીએફ માટે લોકપ્રિય ટેક્ટિક છે, કોન્ટેન્ગોનો સૌથી મોટો ડ્રોબૅક છે. જ્યારે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ સ્પોટ કિંમત કરતાં વધુ કિંમત સાથે સમાપ્ત થાય છે, ત્યારે કોન્ટેન્ગો દરમિયાન કોમોડિટી કોન્ટ્રાક્ટ્સ ખરીદનાર રોકાણકારો તેમના કેટલાક રોકાણને ગુમાવે છે.

કયા પરિબળો કોંટાંગો તરફ દોરી જાય છે?

નજીકના ભવિષ્યમાં ફુગાવામાં વધારો, ભવિષ્યમાં અપેક્ષિત પુરવઠામાં અવરોધ અને સાધનના વહન ખર્ચ જેવા પરિબળો બજારને પ્રભાવિત કરે છે જેના પરિણામે કોંટાંગો થાય છે.

સંક્ષિપ્ત માહિતી

હવે તમે કોન્ટેન્ગો સમજી લીધું છે, એન્જલ વન સાથે ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલો અને સંપત્તિ બનાવવા માટે આર્બિટ્રેજ વ્યૂહરચના અમલમાં મુકવાનું શરૂ કરો.
ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સમાં ટ્રેડિંગ માટે વ્યૂહરચના અને શિસ્ત બંનેની જરૂર પડે છે. જ્યારે વળતરની સંભાવના નોંધપાત્ર છે, ત્યારે જોખમ પણ એટલું જ છે, તેથી જ યોગ્ય સાધનો અને આંતરદૃષ્ટિ હોવી જરૂરી છે. એન્જલ વન વ્યૂહરચના બનાવટ, પેઓફ વિઝ્યુલાઇઝેશન, માર્જિન બેનિફિટ એનાલિટિક્સ અને એડવાન્સ્ડ ચાર્ટિંગ સાથે સુવિધાથી ભરપૂર F&O ઇકોસિસ્ટમ પ્રદાન કરે છે. નિષ્ણાત સંશોધન, દૈનિક F&O ટ્રેડ આઇડિયા અને ઓર્ડર દીઠ ઓછા ₹20 બ્રોકરેજ સાથે, અમારું પ્લેટફોર્મ વેપારીઓને વિશ્વાસ અને ચોકસાઈ સાથે ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ વ્યૂહરચનાઓનો અમલ કરવા માટે સશક્ત બનાવે છે.

Open Free Demat Account!

Join our 3.5 Cr+ happy customers

+91
Open Free Demat Account!
Join our 3.5 Cr+ happy customers